Газрын доройтол, цөлжилт, ган гачигтай тэмцэх арга замын талаар хоёр долоо хоног үргэлжилсэн хэлэлцээний дараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцийн (COP-17 UNCCD) Талуудын бага хурлын XVII чуулган өнөөдөр Улаанбаатар хотод өндөрлөлөө. Оролцогчид газрын доройтолтой тэмцэх олон арга хэмжээний талаар ахиц дэвшил гаргаж чадсан.
“Олон улсын бэлчээр, мал аж ахуйн жил”-ийн хүрээнд 1.2 тэрбум ам.долларын өртөг бүхий 45 төслийг нэгтгэсэн “Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачлага” төслийг Улаанбаатар хотод эхлүүлсэн. Энэ бол Конвенцийн түүхэн дэх бэлчээрийг дэмжихэд нөөцийг дайчлах хамгийн том ганц санаачлага юм.
Үүнээс гадна засгийн газар, хөгжлийн банкууд, сангууд болон компаниуд таван тивийн 23 улсад 1.3 тэрбум ам.долларын санхүүжилтийн багц зарласан бөгөөд үүнд бэлтгэлийн янз бүрийн шатанд байгаа төслүүд багтсан байна. Үүний 644.5 сая ам.доллар нь шинэ санхүүжилттэй холбоотой.
Амлалтаас практик хэрэгжилт хүртэл
“Бид Улаанбаатарт COP17-г практик үйл ажиллагааны бага хурал болгох зорилготой ирсэн” гэж НҮБ-ын Аюулгүй байдлын хөгжлийн асуудал хариуцсан байгууллагын Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад хэлэхдээ, “Бид үүнийг хэрэгжүүлэх боломжийг олгох системийн бусад элементүүд болох улс төрийн шийдвэрүүд, илүү хүчтэй шинжлэх ухааны үндэслэл, шинэлэг санхүүгийн механизм, хөрөнгө оруулалтын багц болон шийдлүүдийг өргөжүүлэх боломжтой түншлэлүүдийг үлдээж байна.”
Газрын доройтол
Газрын баялгийн салбарт олон улсын нөхцөл байдал хүнд байгаа энэ үед энэхүү хурал боллоо. Газар нутгийн 40 хүртэлх хувь нь доройтож, 2030 он гэхэд нэг тэрбум гаруй га талбайг нөхөн сэргээх үүрэг хүлээсэн улс орнууд 2013 онд гуравхан удаа гантай тэмцэх үндэсний төлөвлөгөөтэй байгаа ч өнөөдөр 70 гаруй улс гантай тэмцэх үндэсний төлөвлөгөөтэй байгаа ч санхүүжилт, арга хэмжээний цар хүрээ нь асуудлын цар хүрээ, хурдыг хангахад хангалтгүй хэвээр байна.
Улаанбаатарт танилцуулсан олон тооны шинэ тоо баримт нь эс үйлдэхүйн зардал, эрүүл газар нутагт хөрөнгө оруулалт хийх үр өгөөжийг хоёуланг нь харуулсан. Ийнхүү хөгжиж буй жижиг арлын мужуудад 18.8 сая га газар, Төв Азид 80 сая гаруй га талбай, өөрөөр хэлбэл тус бүс нутгийн нутаг дэвсгэрийн дөрөвний нэгээс илүү нь 24 сая хүн амд нэрвэгдээд байна. Үүний зэрэгцээ Төв Азийн таван орон бүгд газрын доройтлын тэнцвэрт байдлыг хангах зорилт дэвшүүлсэн бөгөөд эдгээр амлалтын тал нь аль хэдийн биелсэн байна.
Ганд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх дэлхийн шинэ систем
COP17-д ган гачигт тэсвэртэй болоход хөрөнгө оруулалт татах зорилгоор тусгайлан боловсруулсан дэлхийн санхүүгийн анхны механизмыг эхлүүлсэн. UNCCD болон Люксембургийн хамтран Ганд тэсвэртэй байдлын олон улсын холбооны дэмжлэгтэйгээр байгуулсан төсөл нь усны аюулгүй байдал, тогтвортой хөдөө аж ахуй, байгальд суурилсан шийдэл, газрын нөхөн сэргээлт зэрэгт хөрөнгө оруулалт хийхэд төрийн болон хувийн хэвшлийн 400 сая ам.долларын хөрөнгийг дайчлах зорилготой юм.
COP17 нь мөн дэлхийн газартай холбоотой амлалтууд болон тэдгээрийг биелүүлэх санхүүжилтийн хоорондын зөрүүг багасгахыг зорьсон. Одоогийн 77 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалттай харьцуулахад 2030 он гэхэд дэлхий дахинд газар нутгийг нөхөн сэргээх амлалтуудыг биелүүлэхийн тулд жил бүр 355 тэрбум ам.доллар шаардлагатай гэж тооцоолж байгаа бөгөөд энэ нь жилд 278 тэрбум ам.долларын зөрүү гарах болно. Газар нөхөн сэргээх дэлхийн хөрөнгө оруулалтын ердөө зургаа орчим хувийг хувийн санхүүжилт эзэлж байна.
Уугуул иргэдийн форум
Тус хурлаар НҮБ-ын Аюулгүй байдлын тухай НҮБ-ын Уугуул иргэдийн форум болон Нутгийн нөхөрлөлийн форумын анхны албан ёсны уулзалтууд боллоо. Талууд Эр-Рияд хотноо болох COP-16-д өөрсдийн байр суурь, тэргүүлэх чиглэлээ илэрхийлэхийн тулд конвенцийн хүрээнд тэдгээрийг бий болгож, тусдаа платформуудыг хуваарилах шийдвэр гаргасан.
UNCCD-ийн Талуудын бага хурлын түүхэнд хамгийн олон тооны уугуул иргэдийн төлөөлөгчид COP-17-ын ажилд оролцов. Эх дэлхий ба Хүмүүс сэдэвт өндөр түвшний тусгай арга хэмжээ нь уугуул иргэдийг эрх эзэмшигч, мэдлэгийг хадгалагч, шийдлийг хэрэгжүүлэх түнш болохыг харуулсан.
Хэлэлцүүлэг нь уугуул иргэдийн мэдлэгийн систем, засаглалын уламжлалт хэлбэрүүд, тогтвортой бэлчээрийн мал аж ахуй, хариуцлагатай газрын менежмент болон уугуул иргэдийн санаачлагыг санхүүжүүлэх шууд хүртээмжийн талаар ярилцав.
Хэлэлцүүлгээр мөн эмэгтэйчүүд, залуучуудын манлайллын үүрэг, тэр дундаа газар нөхөн сэргээх ирээдүйн манлайлагч болох залуучуудад хөрөнгө оруулалт хийх, газар нутаг, ган гачигтай тэмцэх үйлсэд тэдний оролцоог нэмэгдүүлэх шаардлагатай байгааг онцоллоо.
Монголоос Египет рүү
НҮБ-ын Чуулга уулзалтын Талуудын бага хурлын дараагийн хуралдаан болох COP 18 нь 2028 онд Египетэд болох төлөвтэй байна. COP18 нь улс орнуудын газар нутгийг сэргээн босгох, сэргээн засварлах нөөцийн ахиц дэвшлийг үнэлэх дараагийн чухал үе шат байх болно. ган гачиг, Улаанбаатар хотод гарсан шийдвэр, тохиролцоонд тулгуурлах.