Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөлийн (ECOSOC) Залуучуудын форумд оролцохоор НҮБ-ын төв байранд хүрэлцэн ирсэн Казахстаны үндэсний төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Соёл, мэдээллийн яамны харьяа “Залуус” судалгааны төвийн захирал Гулисхан Нахбаева оролцож байна. Түүний хэлснээр, уулзалтад дэлхийн өнцөг булан бүрээс удирдагчид, идэвхтэн, шинжээчид оролцож, улс орныхоо ололт амжилтыг танилцуулахаас гадна шинэ харилцаа холбоо тогтоох боломжийг олгосон. “Залуучуудын чуулга уулзалтад дэлхийн өнцөг булан бүрээс олон тооны удирдагчид, авъяаслаг хүмүүсийг цуглуулсан бөгөөд бид энэхүү арга хэмжээнд оролцож байгаадаа баяртай байна” гэж тэр тэмдэглэв.
Казахстаны төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд залуучуудын янз бүрийн бүлгүүдтэй ажилладаг олон нийт, залуучуудын байгууллагын төлөөлөл арван хүн багтсан. Нахбаевагийн удирддаг төв нь системчилсэн судалгаа хийдэг: социологийн судалгаа явуулж, аналитик тайлан бэлтгэж, залуучуудын бодлогын асуудлаар төрийн байгууллагуудад зөвлөгөө өгдөг. Энэхүү арга барил нь мэдээлэлд тулгуурлан шийдвэр гаргах, Казахстаныг залуу хүн амтай, өсөн нэмэгдэж буй чадавхитай динамик хөгжиж буй орны хувьд дэлхийн тавцанд гаргах боломжийг олгодог.
Нахбаева сайн дурын хөдөлгөөнийг хөгжүүлэх нь тус улсын амжилттай бодлогын нэг жишээ гэж нэрлэжээ. Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаевын санаачилгаар 2026 оныг Сайн дурынхны жил болгон зарласан. Энэ сэдэв НҮБ-ын сонирхлыг татсан гэж тэр хэлэв. Ийнхүү форумын үеэр Казахстаны төлөөлөгчид Ерөнхий нарийн бичгийн даргын Залуучуудын асуудал эрхэлсэн туслах Фелипе Паулиертэй хамтын ажиллагааны хэтийн төлөвийн талаар аль хэдийн хэлэлцсэн бөгөөд тэрээр Төв Азийг дэлхийн төслүүдэд илүү идэвхтэй оролцуулахад бэлэн байгаагаа илэрхийлэв.
Ярилцлагад хүн ам зүйн байдалд онцгой анхаарал хандуулсан. Олон улс оронд төрөлт буурч байгаа энэ үед Казахстан улс эсрэгээрээ хүн амын тогтвортой өсөлтийг харуулж байна. “Залуучуудын дунд хоёр, гурав ба түүнээс дээш хүүхэдтэй болох хандлага хэвээр байгаа бөгөөд энэ нь хэвийн үзэгдэл гэж тооцогддог” гэж Нахбаева тэмдэглэв. Үүний зэрэгцээ тэрээр тус улсын хүн ам зүйн зураглал нь нэг төрлийн бус байгааг онцлон тэмдэглэв: өмнөд бүс нутагт төрөлт өндөр байдаг бол хойд хэсэгт энэ үзүүлэлт харьцангуй бага байна. Мэргэжилтэн ийм эерэг динамикийг төрийн бодлого, соёлын уламжлалын хослолтой холбон тайлбарлаж байна: “Энэ бол зөв зохион байгуулалттай төрийн бодлого, уламжлалт үндэсийн холимог” гэж Нахбаева хэлэв.
Урьдчилсан мэдээгээр 2040 он гэхэд Казахстаны залуучуудын тоо найман саяд хүрч магадгүй байна. Өнөөдрийн байдлаар тус улсад 5.8 сая орчим залуу амьдарч байна. Үүний зэрэгцээ залуучуудын насны ангиллыг 14-29-өөс 14-35 нас болгон нэмэгдүүлснээр олон иргэд төрөөс дэмжлэг авч, нийгмийн амьдралд идэвхтэй оролцох боломж бүрдсэн.
Үүний цаана Казахстаны залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийн асуудал онцгой ач холбогдолтой юм. Нахбаева хэлэхдээ, залуучуудын дунд ажилгүйдлийн түвшин ойролцоогоор 3,1 хувь байна. “Хэрэв бид өнгөрсөн жил 3.2 хувьтай байсантай харьцуулбал эерэг динамик харагдаж байна” гэж тэр тэмдэглэв. Үүний зэрэгцээ, түүний хэлснээр ажилгүйдлийн тодорхой түвшин нь мэдээжийн хэрэг бөгөөд үүнд залуучуудын дунд “цоорхой жил” өргөн тархсан – суралцах, ажлаасаа завсарлага, амьдралын зорилгоо эргэн харах явдал байдаг.
Тус төвийн судалгааны мэдээллээс үзэхэд сүүлийн 10 жилийн хугацаанд Казахстаны залуучуудын үнэт зүйлсийн чиг хандлага харьцангуй тогтвортой байна: нэгдүгээрт – гэр бүл, дараа нь эрүүл мэнд, боловсрол, мэргэжил дээшлүүлэх.
Үүнтэй зэрэгцээд хиймэл оюун ухааны орчин үеийн нийгэмд үзүүлэх нөлөөллийн талаар чуулга уулзалтаар хэлэлцэв. Казахстанд хиймэл оюун ухааныг аюул занал биш, харин хөгжлийн хэрэгсэл гэж үздэг. “Хиймэл оюун ухаан хүмүүсийг орлохгүй. Хүмүүсийг дижитал технологийн ур чадварыг эзэмшсэн хүмүүс солино” гэж Нахбаева хэлэв.
Ийм учраас тус улс дижитал чадвар болон хиймэл оюун ухааныг хөгжүүлэхэд найдаж байна. Казахстан улс энэ чиглэлээр бүс нутгийн тэргүүлэгчдийн нэг болохыг эрмэлзэж байна. Тус улс залуу мэргэжилтнүүд, гарааны бизнес эрхлэгчдийг нэгтгэсэн мэдээллийн технологийн төвүүдийг аль хэдийн бий болгосны зарим нь олон улсын зах зээлд гарч байна. Үүнтэй зэрэгцэн институцийн нөхцөл бүрдэж байна: жишээлбэл, 2026 оныг Дижиталчлал, хиймэл оюун ухааны жил болгон зарлаж, гол салбаруудын өөрчлөлтийг эрчимжүүлэхийг холбогдох яаманд үүрэг болгосон.
Гэсэн хэдий ч технологийн хөгжлийг дагаад нийгмийн сорилтууд бас байсаар байна. Тус улсад охидын боловсрол, боломжийн хүртээмж зэрэг бүс нутгийн хэмжээнд ихээхэн ялгаа байсаар байна. Засгийн газрын хөтөлбөр, иргэний нийгмийн санаачилгууд энэ орчныг илүү хүртээмжтэй болгох зорилготой боловч ахиц дэвшил жигд бус хэвээр байна.
ЭКОСОС-ын форумд оролцсон нь Казахстаны төлөөлөгчдийн хувьд олон улсын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд чухал алхам болсон гэж Нахбаева онцоллоо. “Бид практик туршлагаа хуваалцаж, бусад оронтой харилцаа холбоогоо бэхжүүлэхийг хүсч байна” гэж тэр хэлэв. Нахбаевагийн хэлснээр, энэ нь дэлхийн залуучуудад ирээдүйн сорилтод илүү сайн бэлтгэхэд нь мэдлэг, хамтын санаачлага солилцох явдал юм.