1939 оны Халхын голын байлдаан Монголын XX зууны түүхийн хамгийн чухал цэргийн үйл явдлуудын нэг юм. Гэвч танк, их буу, нисэх хүчний тулалдааны цаана өөр нэг аюул нуугдаж байжээ.
Японы Квантуны армийн нууц биологийн зэвсгийн хөтөлбөртэй холбоотой 731 дүгээр ангийн бүрэлдэхүүнийг Халхын голын байлдааны үед дайчилж, Зөвлөлт-Монголын хүчний эсрэг халдварт өвчин үүсгэгч ашиглах ажиллагаа явуулсан тухай түүхэн болон архивын материалууд бий.
Орчин үеийн судалгаанд 1939 онд 731 дүгээр ангийн хүмүүс Халхын голын усанд хижиг, паратиф болон холерын үүсгэгч тараасан талаар тэмдэглэсэн байдаг.
Монголын гол усыг зэвсэг болгох оролдлого
Биологийн дайны гол санаа нь энгийн атлаа аймшигтай байв.
Буутай цэрэг дайснаа нэг нэгээр нь онилдог бол халдварт өвчин ус, хүнс, орчноор дамжин олон хүнийг зэрэг өвчлүүлэх боломжтой.
Японы цэргийн мэргэжилтнүүд Халхын голын усыг халдварлуулах замаар Зөвлөлт-Монголын хүчний дунд өвчин тараахыг зорьжээ.
АНУ-ын Үндэсний архивт хадгалагдсан баримтын жагсаалтад Хабаровскийн шүүхээр Японы тал 1939 онд БНМАУ болон ЗХУ-ын эсрэг Халхын голын бүсэд бактериологийн зэвсэг хэрэглэсэн гэж тогтоосон тухай дипломат баримт мөн хадгалагдан үлдсэн байна.
Монголын нутаг дэвсгэр дэх гол ус ийнхүү Японы нууц биологийн дайны хөтөлбөрийн нэг хэсэг болжээ.
731 дүгээр ангийн ард юу байсан бэ
731 дүгээр анги албан ёсоор халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, ус цэвэршүүлэх чиг үүрэгтэй байгууллага мэт харагддаг байв.
Харин Пинфан дахь түүний асар том байгууламжид тахал, холер, боом болон бусад халдвар үүсгэгчийг биологийн зэвсэг болгон ашиглах арга боловсруулж байжээ.
Энэ судалгааны хамгийн аймшигтай хэсэг нь амьд хүнийг туршилтад ашигласан явдал юм.
Хоригдлуудыг зориудаар халдварлуулж, өвчний явцыг ажиглан, заримыг амьд байхад нь задлан шинжилдэг байсан тухай АНУ-ын архивын судалгаа тэмдэглэсэн байдаг.
Тэдний дунд монголчууд байсан.
Монголчууд лабораторийн хохирогч болсон
731 дүгээр ангийн монголчуудтай холбоотой хамгийн тодорхой баримтын нэг нь хөлдөлтийн туршилт юм.
Хабаровскийн шүүхийн материалд орос, манж, хятад болон монгол хүмүүсийг хэт хүйтний туршилтад ашиглаж байсан тухай мэдүүлэг бий.
Хүний гар, хөлийг хөлдөөж, эд эс гэмтэж үхжих хүртэлх үйл явцыг судалж байжээ. Энэ нь хүйтэн бүс нутгийн дайнд Японы цэргүүдийг бэлтгэхэд ашиглах мэдээлэл цуглуулах зорилготой байсан.
Ийнхүү Монголын түүх дэх 731 дүгээр ангийн ул мөр хоёр чиглэлээр тод үлджээ.
Нэгдүгээрт, монгол хүмүүс өөрсдөө амьд хүний туршилтын хохирогч болсон.
Хоёрдугаарт, Монголын нутаг дахь Халхын гол Японы биологийн дайны ажиллагааны талбар болсон.
Халхын голын түүхийн хар бараан хэсэг
Халхын голын ялалтыг Монголд Зөвлөлт-Монголын хамтарсан хүч Японы армийн давшилтыг зогсоосон түүхэн үйл явдал хэмээн дурсдаг.
Гэвч энэ дайны түүхийг бүрэн ойлгохын тулд Японы арми зөвхөн танк, нисэх онгоц, их буу ашиглаагүйг санах хэрэгтэй.
Халдварт өвчнийг хүртэл зэвсэг болгохыг оролдсон. Хүнийг туршилтын материал болгон ашигласан. Монголчуудыг хэт хүйтэн болон бусад туршилтад оруулсан.
Ийнхүү 731 дүгээр ангийн үйл ажиллагаа Монголын нутаг дэвсгэр болон монгол хүмүүсийн хувь заяатай шууд огтлолцсон бөгөөд Халхын голын түүхийн хамгийн хар бараан, удаан хугацаанд бага яригдсан хэсгүүдийн нэг болсон юм.
