“Тэдэнд булш байхгүй. Гэхдээ тэд бидний ой санамжинд амьдардаг.” Эдгээр үгээр 1939 онд нацистуудад эзлэгдсэн Вена хотоос ээжийнхээ хамт дүрвэж, эцэг эхийнхээ хамт АНУ-д нүүж ирсэн 97 настай Эвелин Конрад НҮБ-ын төв байранд үг хэлж эхэлжээ. Пүрэв гарагт Нью-Йоркт тэрээр Холокостыг дурсах олон улсын өдрийг тэмдэглэх арга хэмжээнд оролцов.
1939 онд Парист байсан Эвелины аав эхнэр, охин хоёртоо виз авах боломжтой болжээ. Гэвч гэр бүлийн ихэнх нь Холокостыг даван туулж чадаагүй. Вена хотод үлдэж, олон жилийн дараа гэр бүлийнхэн нь Треблинка дахь үхлийн хуаранд хүрэх замдаа нас барсан эмээ Элеонороо Эвелин онцгой халуун сэтгэлээр дурсан санаж байна.
“Би түүнийг амьд байна гэж эцсээ хүртэл найдаж байсан. Гэвч эцэст нь би үнэнтэй эвлэрэх ёстой байсан” гэж Эвелин хэлэв.
Хүн бүрийн нэр төрийг эрхэмлэн дээдэл
Нэгдсэн Улс Холокостыг эсэргүүцсэн өдрийг 1-р сарын 27-нд тэмдэглэдэг. Зөвлөлтийн цэргүүд 1945 онд нацистын Освенцимын хуарангийн хоригдлуудыг чөлөөлсөн өдөр. Мөн оны 9-р сард Дэлхийн 2-р дайн дуусч, 11-р сард Нацист Германы удирдагч агсан нарын олон улсын шүүх хурал болох Нюрнбергийн шүүх хурал эхэлжээ.
НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутерриш “Энэ шүүх хурал нь олон улсын эрүүгийн эрх зүйн шинэ эриний эхлэлийг тавьсан. Хувь хүн, тэр дундаа хамгийн эрх мэдэлтэй хүмүүс үйлдлийнхээ төлөө хариуцлага хүлээдэг эрин үе” гэж хэлсэн байна.
Тэрээр антисемитизм, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах үзэл, үзэн ядалтын эсрэг тэмцэл үргэлжилсээр байгааг тэмдэглээд хүн бүрийн нэр төрийг хамгаалах, амь үрэгдэгсдийн дурсгалыг хүндэтгэх шаардлагатайг онцоллоо.
“Бид Холокостын хохирогчдын дурсгалыг хүндэтгэхийн тулд энд цугларлаа. Эдгээр нь ээж, аавууд байсан. Хүү, охид. Өвөө эмээ, ач, зээ нар, ач зээ нар нь зүгээр л еврейчүүдийн амийг бүрэлгэсэн тул еврейчүүд сая сая еврейчүүдийг хөнөөсөн” гэж Сиеф хэлэв.
Мөн тэрээр хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс, Рома болон бусад олон хүнийг хэлмэгдүүлж байсныг дурсав.
Санах ой нь айдас биш, харин мэдлэг
НҮБ-ын арга хэмжээнд цыгануудыг төлөөлөн Галина Томенко оролцов. Түүний нас, эрүүл мэнд нь түүнийг Украинаас Нью-Йорк руу нисэх боломжийг олгосонгүй. Тэрээр уулзалтад оролцогчдод зориулж видео мессеж бичиж, нацистуудын эзлэн түрэмгийллийн үед цыгануудыг устгасан тухай ярьжээ.
1940-өөд оны эхээр Галинагийн гэр бүл хүчирхийллээс зугтахын тулд Царичанка тосгоноос Днепр рүү нүүжээ.
“Амьд үлдэх нь байнгын хөдөлгөөн, чимээгүй байдал, айдас түгшүүрээс шалтгаална. Манай гэр бүл өлсгөлөн, хоморголон устгал, тодорхойгүй байдал, хохирол амссан. Олон цыган гэр бүл бүрмөсөн сүйрсэн” гэж Галина хэлэв.
“Өнөөдөр би зөвхөн өнгөрсөн үеийг дурсан санахын тулд биш, харин үүрэг хариуцлагаа өвлүүлэн үлдээхийн тулд ярьж байна. Миний үеийнхэн амьд үлдэж, дурсамжийг хадгалж үлдсэн. Одоо бид энэ дурсамжийг үр хүүхэд, ач зээ нартаа айдас биш, харин мэдлэг, нэр төр, хамгаалалт болгон үлдээж байна” гэж тэр нэмж хэлэв.
НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн Ерөнхийлөгч Анналена Бурбок руу хандаж үзэн ядалт, хүнлэг бус байдлын гэрч болохдоо чимээгүй байж болохгүй, харин “өмнөхөөсөө ч илүү чанга” дуугараарай. Холокост нь хийн камеруудаас эхлээгүй гэж тэр дурсав. Энэ нь үг хэллэг, хууль тогтоомж, галдан шатаах зэргээр эхэлсэн. Еврей дэлгүүрүүдийг хэрхэн бойкотлож байгааг харсан хөршүүдийн чимээгүй байдлаас.
“Хэн нэгний эрхийг хэн бэ, хаанаас гаралтай, арьс нь ямар өнгөтэй байна гэдгээс нь шалтгаалах нь үргэлж ижил үр дүнд хүргэдэг: хүн чанаргүй болох нь эцэстээ бүх хүнд нөлөөлнө” гэж Бербок хэлэв.&nbs;
Амьдрахад хэцүү энгийн санаа
Ийм үзэн ядалт, сүйрэл, аймшиг дахин гарахгүйн тулд хүн бүр чадах бүхнээ хийх ёстой гэж Марион Блументал Лазан хэлэв. Ах, эцэг эхийнхээ хамт тэрээр Нидерланд, Герман дахь хуаранд хэдэн жилийг өнгөрөөсөн.
1996 онд тэрээр хамгийн аймшигт нөхцөлд амьд үлдэх, итгэл найдварын тухай “Дөрвөн төгс хайрга” хэмээх дурсамж номоо хэвлүүлсэн. Марион номондоо Германы Берген-Белсен хуаранд тэдний цорын ганц хоол нь нэг хэсэг талх, өдөрт нэг удаа устай шөл байсан гэж бичсэн байдаг. Хэсэг хугацааны дараа энэ хоолыг хүртэл долоо хоногт нэг л удаа өгдөг болсон. Хоригдлуудыг сард нэг л удаа шүршүүрт оруулдаг байсан ба цоргоноос ус биш хий гарах вий гэж эмээдэг байжээ.
“Би ихэнх цагаа төсөөллийн ертөнцөд тоглоом тоглоход зарцуулдаг байсан. Нэг тоглоом миний хувьд онцгой чухал болсон: Хэрэв би ойролцоогоор ижил хэмжээтэй, хэлбэртэй дөрвөн хайрга олж авбал гэр бүлийн дөрвөн гишүүн маань бүгдээрээ тоглож, дөрөв давж тоглоод би үргэлж амьд үлдэх болно гэж шийдсэн.” гэв.
Эцэг Марион амьд үлдсэнгүй. Гэвч тэр, ээж, дүү хоёр нь тэсч үлдэж, эцэст нь АНУ руу явсан.
“Бие биедээ эелдэг, энэрэнгүй, хүндэтгэлтэй хандцгаая. Энэ бол маш энгийн мэт санагдсан санаа боловч хэрэгжүүлэхэд маш хэцүү” гэж Марион НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн чуулганы индэр дээрээс хэлэв &nbs;&nbs;
“Бид бие биедээ хэрхэн хандаж, биеэ авч явах, хэрхэн харьцах нь биднээс шалтгаална” гэж тэр нэмж хэлэв.