Үндэсний мэдээллийн агентлаг “Эм Ай Си Си ҮЦК” ХХК (MICC Mongolia International Capital Corporation)-тай хамтран уншигчдадаа долоо хоног тутмын Монголын дотоодын хөрөнгийн зах зээлийн болон эдийн засгийн тойм мэдээллийг хүргэж байна.
Долоо хоног тутмын хөрөнгийн зах зээлийн болон эдийн засгийн тойм мэдээ
(2026.05.18-2026.05.25)
МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ
Монголын хөрөнгийн бирж дээр өнгөрсөн долоо хоногт нийт 4.6 тэрбум төгрөгийн үнийн дүнтэй 4.9 сая ширхэг үнэт цаас арилжаалагджээ. Үнийн дүнгээр Хаан банк ХК, Төрийн банк ХК, Монголын хөрөнгийн бирж ХК, Инновэйшн инвестмент ХК болон Голомт Банк ХК тэргүүлсэн бол энэ хугацаанд нийт нэг удаагийн багцын арилжаа хийгджээ. Тухайлбал:
- Төрийн Банк ХК-ийн (TGI) 1 сая ширхэг үнэт цаас нэгжийн 442 төгрөгөөр буюу нийт 442 сая төгрөгөөр арилжаалагджээ.
Өнгөрсөн долоо хоногт Монголын хөрөнгийн биржийн индексүүд холимог хөдөлгөөнтэй хаагдаж, зах зээлд сонгомол худалдан авалт ажиглагдлаа. TOP-20 индекс +0.58 хувиар өсөж 50,961.19 нэгжид хүрсэн бол MSE B индекс +0.65 хувийн өсөлттэй хаагдсан нь жижиг үнэлгээтэй хувьцаануудад тодорхой хэмжээнд эрэлт сэргэснийг илтгэж байна. Харин MSE A индекс -0.12 хувиар буурсан нь том болон дунд үнэлгээтэй хувьцаануудын хөдөлгөөн харьцангуй тогтуун, ашиг авалтын нөлөө хадгалагдсаныг харууллаа. Зах зээлийн хөдөлгөөнөөс харахад хөрөнгө оруулагчид илүү сонгомол байр суурь баримталж, хөрвөх чадвар өндөртэй хувьцаанаас илүү өсөлтийн потенциалтай сегмент рүү хэсэгчлэн шилжиж эхэлсэн дүр зураг ажиглагдав.
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ӨСӨЛТ УУЛ УУРХАЙ, САНХҮҮЖИЛТЭД ТУЛГУУРЛАСАН ХЭВЭЭР БАЙНА
Үндэсний статистикийн хорооны 2026 оны эхний дөрвөн сарын урьдчилсан гүйцэтгэлээр Монголын эдийн засгийн өсөлт уул уурхай, экспорт болон санхүүгийн урсгалаар голлон дэмжигдсэн хэвээр байна. Аж үйлдвэрийн нийт үйлдвэрлэл 54.1 хувиар өсөж 21.8 их наяд төгрөгт хүрсэн бол экспорт 60.6 хувиар өсөж 6.8 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Үүний зэрэгцээ үнэт цаасны зах зээлийн нийт гүйлгээ 2.2 дахин өссөн нь хөрөнгийн зах зээлээр дамжсан санхүүжилтийн идэвх өндөр байгааг харууллаа.
Гол үзүүлэлтүүд:
- Аж үйлдвэрийн нийт үйлдвэрлэл 54.1 хувиар өсөж, уул уурхайн үйлдвэрлэл 67.5 хувийн өсөлтөөр тэргүүлэв.
- Үнэт цаасны зах зээлийн гүйлгээ 563.7 тэрбум төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеийнхээс 2.2 дахин өсөв.
- Инфляц 10.1 хувьд хүрч, хүнсний үнэ 19.4 хувиар өссөн нь өрхийн хэрэглээнд дарамт болж байна.
- ДНБ 2026 оны эхний улиралд зэрэгцүүлэх үнээр 8.0 хувиар өссөн ч өсөлтийн гол хэсгийг уул уурхай бүрдүүлэв.
Экспорт, аж үйлдвэрийн өсөлт хүчтэй хэвээр байгаа ч боловсруулах үйлдвэрлэлийн өсөлт ердөө 8.4 хувьтай гарч, эдийн засгийн өсөлт салбар хооронд жигд тархаагүй дүр зураг ажиглагдаж байна. Үйлдвэрлэлийн биет хэмжээний индекс буурсан нь өсөлтөд түүхий эдийн өндөр үнэ голлон нөлөөлж байгааг илтгэжээ.
Хөдөлмөрийн зах зээлд ажилгүйдлийн түвшин 5.7 хувьд хүрч өссөн бол ажиллах хүчний оролцооны түвшин 60.4 хувь болж буурсан байна. Мөн инфляц хоёр оронтой түвшинд хадгалагдаж байгаа нь дотоод хэрэглээ болон өрхийн бодит худалдан авах чадварт дарамт үзүүлсээр байна.
Хөрөнгийн зах зээлийн хувьд анхдагч зах зээлийн арилжаа нийт гүйлгээний 65 хувийг бүрдүүлсэн нь компаниуд хөрөнгийн зах зээлээр дамжуулан санхүүжилт татах идэвх өндөр байгааг харуулж байна. Харин хоёрдогч зах зээлийн өсөлт харьцангуй сул хэвээр байгаа нь хөрвөх чадвар, оролцогчдын идэвх бүрэн тэлээгүй байгааг илтгэж байна. Уул уурхайтай холбоотой компаниудын орлогын хүлээлт өндөр хэвээр байгаа бол дотоод хэрэглээ, боловсруулах үйлдвэрлэлтэй холбоотой МХБ дээрх хувьцаануудын өсөлт илүү сонгомол хэв шинжтэй үргэлжилж байна.
ТӨСВИЙН ОРЛОГО ӨССӨН НЬ Ч АЛДАГДАЛ 1.4 ИХ НАЯД ТӨГРӨГТ ХҮРЭВ
Үндэсний статистикийн хорооны 2026 оны эхний дөрвөн сарын урьдчилсан гүйцэтгэлээр улсын нэгдсэн төсвийн нийт орлого, тусламжийн хэмжээ 10.2 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 13.8 хувиар буюу 1.2 их наяд төгрөгөөр өссөн байна. Харин тэнцвэржүүлсэн орлого, тусламжийн хэмжээ 8.9 их наяд төгрөг болж, жилийн дүнгээр 5.4 хувийн өсөлт үзүүлжээ.
Төсвийн орлогын өсөлт үргэлжилсэн ч нийт зарлага болон эргэж төлөх цэвэр зээлийн хэмжээ 10.4 их наяд төгрөгт хүрснээр тэнцвэржүүлсэн тэнцэл 1.4 их наяд төгрөгийн алдагдалтай гарсан байна. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеийн ашигтай тэнцлээс эрс өөрчлөгдсөн үзүүлэлт болж байгаа бөгөөд төсвийн зардлын өсөлт орлогын өсөлтөөс давж эхэлснийг харуулж байна.
Гол үзүүлэлтүүд:
- Улсын нэгдсэн төсвийн орлого, тусламж: 10.2 их наяд төгрөг (+13.8%)
- Тэнцвэржүүлсэн орлого: 8.9 их наяд төгрөг (+5.4%)
- Нийт зарлага, цэвэр зээл: 10.4 их наяд төгрөг
- Тэнцвэржүүлсэн тэнцэл: -1.4 их наяд төгрөгийн алдагдал
Татварын нийт орлого 8.3 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 4.3 хувиар өсөхөд нийгмийн даатгалын орлого 17.6 хувиар, НӨАТ-ын орлого 5.8 хувиар өссөн нь голлон нөлөөлжээ. Харин орлогын албан татварын орлого 5.7 хувиар, онцгой албан татварын орлого 28.6 хувиар буурсан нь дотоод хэрэглээ болон импортын идэвх сул байгааг илтгэж байна.
Татварын бүтцээс харахад нийт орлогын 29.9 хувийг орлогын албан татвар, 23.4 хувийг НӨАТ, 23.4 хувийг нийгмийн даатгалын орлого бүрдүүлсэн байна. Үүний зэрэгцээ төсвийн нийт зарлага өмнөх оны мөн үеэс 32.5 хувиар өссөн бөгөөд ялангуяа урсгал болон хөрөнгийн зардал огцом нэмэгджээ.
Эдийн засгийн өндөр өсөлт, уул уурхайн экспортын орлого төсвийн орлогыг дэмжиж байгаа ч зарлагын өсөлт илүү хурдтай нэмэгдэж байгаа нь фискал орчны дарамтыг нэмэгдүүлж байна. Капитал зах зээлийн хувьд төсвийн алдагдал өсөх нь Засгийн газрын дотоод бондын санхүүжилтийн хэрэгцээг нэмэгдүүлэх, улмаар зах зээл дээр тогтмол өгөөжтэй хэрэгслийн нийлүүлэлтийг өсгөх хүлээлт үүсгэж болзошгүй байна.
МОНГОЛБАНК ГАДААД САНХҮҮЖИЛТЭД ТАВИХ НӨӨЦИЙН ШААРДЛАГАД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛЛАА
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хороо 2026 оны 10-р сарын 1-нээс эхлэн банкуудын гадаад зах зээлээс татсан 360 хоногоос 3 жилийн хугацаатай гадаад валютын бонд болон зээлийн эх үүсвэрийн 25 хувийг заавал байлгах нөөц (ЗБН)-ийн суурьт хамруулахаар шийдвэрлэсэн. Өмнө нь энэ төрлийн эх үүсвэрийг ЗБН-ийн сууриас бүрэн хасаж тооцдог байсан бол шинэ зохицуулалтаар зөвхөн 75 хувийг нь хасч, үлдэх 25 хувьд нөөц тооцохоор болж байна.
Монголбанк тайлбарлахдаа энэхүү зохицуулалт нь банкны салбар дахь валютын болон хугацааны зөрүүгээс үүдэх эмзэг байдлыг бууруулах, богино болон дунд хугацааны гадаад эх үүсвэрээс хэт хамаарах эрсдэлийг сааруулах зорилготой гэж мэдэгдэв. Судалгаагаар хөгжиж буй орнуудын хувьд актив, пассивын валют болон хугацааны зөрүү хуримтлагдах нь системийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг болохыг онцолжээ.
Одоогийн байдлаар банкны салбарын нийт эх үүсвэрийн ойролцоогоор 19 хувийг гадаад бонд болон зээл бүрдүүлж байгаа бөгөөд салбарын зээл-хадгаламжийн харьцаа 138 хувьд хүрсэн байна. Энэ нь банкууд дотоод хадгаламжаас гадна гадаад санхүүжилтэд илүү түшиглэх болсон хандлагыг илэрхийлж байгаа аж.
Монголбанк мөн хийсэн стресс тестийн үр дүнд томоохон макро шокийн үед ч банкуудын өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээ системийн хэмжээнд зохистой түвшинд хадгалагдах үнэлгээ гарсныг дурдсан байна. Үүний зэрэгцээ хэрэглээний зээлийн чанаргүйдэл сүүлийн саруудад тогтворжиж, анхаарал хандуулах зээлийн хэмжээ буурч эхэлжээ.
Капитал зах зээлийн хувьд энэхүү шийдвэр нь банкуудын богино хугацаатай гадаад санхүүжилтийн өртгийг өсгөж, дотоод эх үүсвэр татах хэрэгцээг нэмэгдүүлэх нөлөөтэй. МХБ-д бүртгэлтэй банкнуудын хувьд санхүүжилтийн бүтэц, цэвэр хүүний маржин болон гадаад өрийн хэмжээ хөрөнгө оруулагчдын анхаарлын төвд орох төлөвтэй байна.
