“Тархины харвалтын дэлхийн дээд хэмжээний уулзалт – Монгол Улс, 2026” олон улсын арга хэмжээ Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдлаа
Тархины харвалтаас урьдчилан сэргийлэх, өвчнийг эрт илрүүлэх, оношилгоо, эмчилгээ, сэргээн засах тусламж үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах, олон улсын сайн туршлагыг Монгол Улсад нэвтрүүлэх зорилготой “Тархины харвалтын дэлхийн дээд хэмжээний уулзалт – Монгол Улс, 2026” олон улсын арга хэмжээ 2026 оны 10 дугаар сарын 17–18-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдлаа.
Арга хэмжээний хүрээнд Монгол Улс болон Дэлхийн харвалтын байгууллага (World Stroke Organization, WSO)-ын хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурж, “WSS Mongolia 2026 — Улаанбаатарын тунхаглал”-ыг баталлаа. Энэ нь Монгол Улсад тархины харвалтаас урьдчилан сэргийлэх, тусламж үйлчилгээний тогтолцоог сайжруулах, олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд чиглэсэн чухал алхам боллоо.
Тус арга хэмжээг Эрүүл мэндийн яамнаас зохион байгуулж, Анагаах ухааны хүрээлэн, Монголын мэдрэлийн эмч нарын “Монневрологи” нийгэмлэг хамтран ажиллав. Дэлхийн харвалтын байгууллага олон улсын түншээр оролцож, “Нэг тархи, нэг зүрх” төрийн бус байгууллага, Angels Initiative болон Moleac байгууллагууд дэмжин ажиллалаа.
Уулзалтад Дэлхийн харвалтын байгууллагын удирдлага, олон улсын эрдэмтэн, судлаач, эмч мэргэжилтнүүд, Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Монгол Улс дахь төлөөлөл, төрийн болон эрүүл мэндийн байгууллагын удирдлага, эмнэлгийн мэргэжилтнүүд, харвалттай иргэдийн төлөөлөл зэрэг 100 орчим оролцогч оролцож, тархины харвалтын тусламж үйлчилгээний өнөөгийн байдал, бодлогын хэрэгжилтийн цоорхой, цаашдын тэргүүлэх чиглэлийн талаар санал солилцов.
Тархины харвалт — нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудал
Тархины харвалт нь нас баралт, хөдөлмөрийн чадвар алдалт, урт хугацааны хөгжлийн бэрхшээлийн гол шалтгаануудын нэг юм. Харвалтын үр дагаврыг бууруулахын тулд өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлт хүчин зүйлсийг хянах, өвчний шинж тэмдгийг эрт таних, яаралтай тусламжийг цаг алдалгүй үзүүлэх, эмчилгээний дараах сэргээн засалт болон хоёрдогч урьдчилан сэргийлэлтийг тасралтгүй хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын тооцооллоор Монгол Улсад 2023 онд тархины харвалтаас шалтгаалсан нас баралтын түвшин 100,000 хүн амд 50.9 байсан бөгөөд эрэгтэйчүүдийн хувьд 61.2, эмэгтэйчүүдийн хувьд 40.6 байжээ. Эдгээр нь ДЭМБ-ын тооцоолсон үзүүлэлт бөгөөд нас баралтын шалтгааны мэдээллийн бүрэн байдал, чанартай холбоотой тодорхой хязгаарлалттайг анхаарах шаардлагатай.
ДЭМБ-ын 2026 оны мэдээллээр халдварт бус өвчин Монгол Улсын нийт нас баралтын бараг 81 хувийг эзэлж байна. Артерийн даралт ихсэлт, тамхины хэрэглээ, зохисгүй хооллолт, хөдөлгөөний хомсдол, таргалалт зэрэг эрсдэлт хүчин зүйлийг бууруулах, анхан шатны тусламж үйлчилгээний чадавхыг бэхжүүлэх нь тархины харвалт болон зүрх судасны өвчний ачааллыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой.
Иймээс тархины харвалттай тэмцэх асуудлыг зөвхөн төрөлжсөн эмнэлгийн тусламжийн хүрээнд бус, урьдчилан сэргийлэлт, яаралтай тусламж, эмчилгээ, сэргээн засалт, хүний нөөц, санхүүжилт, мэдээлэл, чанарын хяналтыг хамарсан цогц бодлогын хүрээнд авч үзэх шаардлагатай байна.
Хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурж, Улаанбаатарын тунхаглалыг баталлаа
Уулзалтын бодлогын түвшний хэлэлцүүлгийн хүрээнд Монгол Улс болон Дэлхийн харвалтын байгууллагын хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурах ёслол болж, “WSS Mongolia 2026 — Улаанбаатарын тунхаглал”-ыг оролцогчид баталлаа.
Хамтын ажиллагааны санамж бичигт Эрүүл мэндийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Н.Эрдэнэбаяр, Дэлхийн харвалтын байгууллагын Ерөнхийлөгч, профессор Жэяраж Пандиан, сонгогдсон Ерөнхийлөгч, профессор Крэйг Андерсон болон Анагаах ухааны хүрээлэнгийн захирал, профессор Л.Тулгаа нар оролцон гарын үсэг зурсан юм.
Мөн Улаанбаатарын тунхаглалд Эрүүл мэндийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Н.Эрдэнэбаяр, Дэлхийн харвалтын байгууллагын Ерөнхийлөгч, профессор Жэяраж Пандиан, сонгогдсон Ерөнхийлөгч, профессор Крэйг Андерсон нар гарын үсэг зурлаа.
Эдгээр баримт бичиг нь тархины харвалтаас урьдчилан сэргийлэх, тусламж үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах, нотолгоонд суурилсан бодлого боловсруулах, олон улсын мэдлэг, туршлага солилцох, мэргэжлийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд чиглэсэн хамтын хүчин чармайлтыг өргөжүүлэх ач холбогдолтой юм.
Бодлогоос хэрэгжилтэд: үндэсний үйл ажиллагааны төлөвлөгөө боловсруулах чиглэл
Уулзалтын үеэр тархины харвалтын тархвар зүй, эрсдэлт хүчин зүйлс, цусны даралт ихсэлтийн хяналт, цочмог үеийн эмчилгээ, судсан дотуурх эмчилгээ, хоёрдогч урьдчилан сэргийлэлт, сэргээн засах тусламж үйлчилгээний талаар олон улсын болон үндэсний мэргэжилтнүүд илтгэл хэлэлцүүлж, туршлага солилцов.
Мөн Монгол Улсын тархины харвалтын тусламж үйлчилгээний өнөөгийн байдал, бодлогын хэрэгжилтийн цоорхой, эмнэлгийн мэргэжилтний чадавх, тоног төхөөрөмж, технологи, мэдээлэл, бүртгэлийн тогтолцоог сайжруулах хэрэгцээг хэлэлцлээ.
Энэ хүрээнд Монгол Улсад 2027–2031 онд хэрэгжүүлэх тархины харвалтын үндэсний үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний төсөл боловсруулах, харвалтын тусламж үйлчилгээний үндэсний сүлжээг хөгжүүлэх, үндэсний бүртгэл болон тусламж үйлчилгээний чанарын хяналтын тогтолцоог сайжруулах чиглэлээр цаашид ажиллах шаардлагыг онцолж байна.
Цаашдын бодлого, төлөвлөлтөд дараах чиглэлийг харгалзан үзэх нь чухал. Үүнд:
- Урьдчилан сэргийлэлт: Артерийн даралт ихсэлт болон бусад эрсдэлт хүчин зүйлийг эрт илрүүлэх, хянах, хүн амын эрүүл мэндийн боловсролыг нэмэгдүүлэх.
- Харвалтын тусламж үйлчилгээний үндэсний сүлжээ: Харвалтын шинж тэмдгийг эрт таних, эмнэлгийн өмнөх яаралтай тусламж, тээвэрлэлт, эмнэлэг хоорондын шилжүүлэг болон төрөлжсөн тусламж үйлчилгээний уялдаа холбоог сайжруулах.
- Цочмог үеийн эмчилгээ ба сэргээн засалт: Нотолгоонд суурилсан оношилгоо, эмчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, сэргээн засах болон хоёрдогч урьдчилан сэргийлэлтийн тусламжийг хөгжүүлэх.
- Үндэсний бүртгэл, мэдээлэл ба чанарын хяналт: Харвалтын тохиолдол, эмчилгээний үр дүн, нас баралт, хөгжлийн бэрхшээл зэрэг үзүүлэлтийг бүртгэж, бодлого, төлөвлөлт, нөөцийн хуваарилалтад ашиглах.
- Хүний нөөц, санхүүжилт, технологи: Эмнэлгийн мэргэжилтний чадавхыг бэхжүүлэх, шаардлагатай тоног төхөөрөмж, технологи, санхүүжилтийн хэрэгцээг тодорхойлох.
Үндэсний үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний зорилтот үзүүлэлт, хугацаа, суурь түвшнийг эрүүл мэндийн үндэсний статистик, эмнэлгийн бүртгэл, холбогдох судалгааны нотолгоонд тулгуурлан тодорхойлох нь чухал юм. 2027–2031 оны төлөвлөгөө нь цаашид боловсруулах бодлогын санал, чиглэл бөгөөд батлагдсан үндэсний төлөвлөгөө биш болно.
Мэргэжлийн чадавхыг бэхжүүлж, тусламж үйлчилгээний чанарыг сайжруулна
Уулзалтын хүрээнд тархины харвалтын урьдчилан сэргийлэлт, цочмог үеийн тусламж, эмчилгээ, сэргээн засалт, олон нийтийн мэдлэгийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр сургалт, хэлэлцүүлэг зохион байгуулав. Эдгээр үйл ажиллагаа нь эмнэлгийн мэргэжилтнүүдийн мэдлэг, ур чадварыг бэхжүүлэх, олон улсын нотолгоо, сайн туршлагыг үндэсний эмнэлзүйн практикт нэвтрүүлэхэд чиглэж байна.
Харвалтын тусламж үйлчилгээний үр дүн нь өвчний шинж тэмдгийг таних, тусламж авах хүртэлх хугацаа, түргэн тусламжийн шуурхай байдал, эмнэлгийн бэлэн байдал, эмчилгээний дараах сэргээн засалтын хүртээмжээс хамаардаг. Иймээс тусламж үйлчилгээний бүх үе шатанд ажиллаж буй мэргэжилтнүүдийн чадавхыг тасралтгүй хөгжүүлэх, үйлчилгээний чанарыг тогтмол үнэлж сайжруулах шаардлагатай.
Хамтын ажиллагааг бодит үр дүнд хүргэх нь
“Тархины харвалтын дэлхийн дээд хэмжээний уулзалт – Монгол Улс, 2026” нь төр, эрүүл мэндийн байгууллага, мэргэжлийн холбоод, олон улсын түншүүд, эмнэлгийн мэргэжилтнүүд болон харвалттай иргэдийн төлөөллийг нэгтгэн, тархины харвалттай тэмцэх бодлогын тэргүүлэх чиглэлийг хэлэлцсэн олон улсын арга хэмжээ боллоо.
Хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурж, Улаанбаатарын тунхаглалыг баталсан нь цаашдын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх үндэс болж байна. Дараагийн шатанд бодлогын санал, зөвлөмжийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээ, хариуцах байгууллага, хугацаа, шалгуур үзүүлэлттэй холбож, үр дүнг тогтмол үнэлэх нь чухал юм.
Тархины харвалтын улмаас үүсэх нас баралт, хөдөлмөрийн чадвар алдалт, хөгжлийн бэрхшээлийг бууруулахад урьдчилан сэргийлэлт, цаг алдалгүй тусламж, чанартай эмчилгээ, сэргээн засалт, нотолгоонд суурилсан бодлого, олон улсын хамтын ажиллагаа чухал ач холбогдолтой.
Жиргэх
