Ахлах ангийн сурагчдад хүний эрх, эрх чөлөө, үүргийн талаарх мэдлэг, ойлголтыг зөвхөн нийгмийн ухааны хичээлээр бус, бусад хичээлтэй уялдуулан олгох зорилготой “Бидний эрх-Бидний амьдралд” гарын авлагыг туршиж байна.
Энэ хүрээнд аймаг, нийслэлийн зургаан сургуулийн 30 багш Улаанбаатар хотноо сургалтад хамрагдаж байна. Тэд гарын авлагыг сургалтын үйл ажиллагаанд нэвтрүүлэх, хичээл хоорондын уялдааг хангах арга зүйн талаар санал солилцож, туршлага, мэдлэгээ хуваалцаж байгаа юм.
Сайд туршигч багш нартай уулзав
Сургалтын үеэр Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан гарын авлагыг туршигч багш нарыг хүлээн авч уулзаж, хүний эрхийн боловсролыг сургуулийн орчинд төлөвшүүлэхийн ач холбогдлыг онцоллоо. Сайд саяхан төрөлжсөн ахлах сургуулийн загварын ач холбогдлын талаар ч байр сууриа илэрхийлж байсан.
Тэрбээр “Үндсэн хуулиар олгогдсон хүний эрх, эрх чөлөөний тухай ойлголт, мэдрэмжийг сургуулийн ахлах ангиас нь эхлэн хүүхдүүдэд зааж, төлөвшүүлэх ёстой. XXI зууны иргэдэд академик мэдлэг биш, асуудлыг тунгаан бодох, шүүн хэлэлцэх, эргэцүүлэх чадвар маш чухал байна. Үндсэн хуульд заасан хүний 18 эрхийг мэдэрч, ойлгож, энэ хэрээрээ хүмүүжиж, төлөвшин хариуцлагатай иргэн болох учиртай. Мөн эрхээ эдлэхийн зэрэгцээ үүргээ биелүүлэх ёстой. Сурагчдад хүний эрхийн талаарх ойлголтыг лекцээр бус хэлэлцүүлэг, баримт, шинжилгээ, нотолгоонд үндэслэн хүргэвэл хүүхдийн тунгаан бодох, бусдыг сонсох, үзэл бодлоо илэрхийлэх чадвар нэмэгдэнэ. Хичээлийн явцад хүүхдээ ажиглаж, бүтээлч, судлаач багш байхыг хүсэж байна” хэмээв.
Сургуулийн орчныг эрүүл, аюулгүй болгох ажил
Уулзалтын үеэр сайд хүүхдийн эрүүл, аюулгүй орчинд сурч боловсрох эрхийг хангах чиглэлээр хэрэгжүүлж буй ажлуудын талаар ч дурдсан. Тэрбээр хөдөөгийн сургуулиудын нүхэн жорлонг халж, ариун цэврийн байгууламжтай болгосон нь хүүхэд бүрийг эрүүл орчинд суралцах нөхцөлөөр хангаж буй чухал алхам гэдгийг онцлов.
Боловсролын яам “Гэрт ойрхон сургууль хамгийн сайн сургууль” бодлогын хүрээнд эрүүл, ногоон, хүртээмжтэй, аюулгүй, ухаалаг сургуулийн (ЭНХАУС) шинэчлэлийг хэрэгжүүлж байна. Энэ хүрээнд 2026-2027 оны хичээлийн жилд сургууль, цэцэрлэгт суурилсан эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэх үзлэгийг зохион байгуулж, сурагчдад өдөр бүр “Нэг аяга сүү”, “Амин ус” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байгаа юм.
Ийнхүү хүний эрхийн боловсролыг хичээл хоорондын уялдаатай олгохын зэрэгцээ хүүхдийг эрүүл, аюулгүй орчинд суралцуулах нөхцөлийг бүрдүүлэх нь хариуцлагатай, эрхээ мэддэг, үүргээ ухамсарладаг иргэн төлөвшүүлэхэд чиглэж байна.
Хүний эрхийн боловсролыг хичээл хоорондын уялдаатай олгох санаа зөв. Гэхдээ багш нарын сургалт хэр үр дүнтэй болсон бэ?
30 багш хамрагдсан нь бага биш. Тэдний туршлага хөдөөгийн сургуулиудад хэрхэн нэвтрэх вэ?
Сайд уулзалт хийсэн нь сайшаалтай. Хүүхдүүдэд 18 эрхийг ойлгуулах нь чухал алхам.
Гарын авлага туршигдаж байгаа нь сайн. Гэхдээ зөвхөн нийгмийн ухаан биш бусад хичээлтэй холбох нь бодит ажил хэрэг болж чадах уу.
Эрүүл, аюулгүй сургуулийн орчин бүрдүүлэх ажлыг энэ боловсролтой хамтатгах нь зөв чиглэл.
Хичээлийн явцад хүүхдээ ажиглахыг багш нарт зөвлөсөн нь практик зөвлөгөө.
Нэг аяга сүү, амин ус хөтөлбөртэй уялдуулсан нь сонирхолтой. Эрх ба эрүүл мэнд холбоотой.
Төрөлжсөн ахлах сургуулийн талаар сайд өмнө нь ярьж байсан. Энэ гарын авлага түүнд хэр нийцэх вэ?
Багш нар туршлага солилцсон нь сайн. Гэхдээ сургалтын материал хангалттай юу?
Хүүхдэд тунгаан бодох чадвар олгох нь XXI зуунд үнэхээр хэрэгтэй.
Зургаан сургуулийн багш хамрагдсан. Бусад сургуульд хэзээ өргөжүүлэх вэ?
Үндсэн хуулийн эрхийг ахлах ангиас заах нь хожуу биш үү? Бага ангиас эхлэх ёстой байх.
Сайдын үгэнд эрхээ эдлэхийн зэрэгцээ үүргээ биелүүлэх гэсэн нь зөв тэнцвэр.
Хэлэлцүүлэг, баримтад үндэслэн хүргэх арга нь лекцээс илүү үр дүнтэй байх.
Нүхэн жорлон халсан нь бодит өөрчлөлт. Энэ боловсролтой хамт явах ёстой.
Туршилтын үр дүнг хэрхэн үнэлэх вэ? Тодорхой шалгуур байгаа юу?
Багш нарын арга зүйн сургалт цаг үеэ олсон алхам гэж бодож байна.
Хүүхдийн эрүүл орчинд суралцах эрхийг хангах ажил үргэлжлэх ёстой.
Гарын авлагыг хичээлд нэвтрүүлэхэд багш нарт нэмэлт ачаалал үүсэхгүй юу?
Энэ санаачилга хариуцлагатай иргэн төлөвшүүлэхэд чиглэсэн нь зөв.
Integrating human rights education across subjects is a progressive approach for high school students.
Обучение правам человека в старших классах важно. Надеюсь, это станет системной практикой.
Сайд багш нарыг хүлээн авсан нь дэмжлэг үзүүлж байгааг харуулж байна.
Туршилт амжилттай болвол улс даяар нэвтрүүлэх боломжтой юу?