Беларусь улс ОХУ-тай хамтран цөмийн зэвсэг ашиглах талаар бэлтгэл сургуулилалт эхлүүлснээ Даваа гаригт (2026.05.18) мэдэгдлээ. Үүнд ашиглах зэвсгийг Москва өөрийн холбоотон, хөрш болох Беларусийн нутаг дэвсгэрт байршуулсан юм. Беларусийн авторитар ерөнхийлөгч Александр Лукашенко тактикийн цөмийн зэвсгийг улсдаа байрлуулах зөвшөөрлийг ОХУ-д өгсөн. Мөн өнгөрсөн арванхоёрдугаар сард Орос улс цөмийн цэнэг тээх чадвартай, дунд тусгалын хамгийн сүүлийн үеийн “Орешник” пуужингийн систем Беларусьт ашиглалтад орсныг зарласан. Беларусь нь Украин болон НАТО-гийн гишүүн Польш, Латви, Литва улсуудтай хиллэдэг.
Беларусийн Батлан хамгаалах яамны мэдээлснээр энэхүү сургуулилалтад пуужингийн анги нэгтгэлүүд болон байлдааны нисэх онгоцууд оролцоно. “Сургуулилтын үеэр Оросын талтай хамтран цөмийн зэвсгийг тээвэрлэх болон ашиглах бэлтгэлийг хийж дадлагажна” гэж яамны мэдэгдэлд дурджээ. Мөн энэхүү сургуулилалт нь цэргийн хүчнийг өргөн уудам зайд нууцаар шилжүүлэх сургалтад төвлөрнө гэжээ. Түүнчлэн энэ маневр нь урьдчилан төлөвлөгдсөн бөгөөд ямар нэг гуравдагч улсыг чиглээгүй гэж мэдэгдсэн байна.
Лукашенко нь 950 мянган хүн амтай энэ улсыг 30 гаруй жилийн турш хатуу гараар удирдаж ирсэн. Түүний засгийн газар хүний эрхийг зөрчсөн хэргээр болон 2022 оны хоёрдугаар сард Москва Украин руу довтлоход Беларусийн нутаг дэвсгэрийг ашиглах боломж олгосонтой холбоотойгоор Барууны орнуудын зүгээс удаа дараа хориг арга хэмжээнд өртөж ирсэн.
Орос улс 2024 онд цөмийн бодлогоо шинэчилж, Беларусийг цөмийн хамгаалалт дор оруулсан. Беларусьт байршуулсан цөмийн зэвсгийн хяналтыг Орос өөрөө хадгална, харин дайны үед холбоотон улс бай оноо сонгоход оролцож магадгүй гэж эл үедээ Путин мэдэгдсэн байдаг. Орос улс мөн “Орешник” нэртэй пуужингийн зэвсгийн конвенцийн хувилбарыг ашиглан Украинд хоёр удаа цохилт өгсөн. Эдгээр нь 2024 оны арваннэгдүгээр сар болон 2025 оны нэгдүгээр сард болсон.
Путин хэлэхдээ, энэ пуужингийн олон цэнэгт хошуу маш өндөр хурдтай нисдэг бөгөөд зогсоох бараг боломжгүй гэжээ. Мөн цөмийн зэвсэггүй байсан ч ийм хэд хэдэн пуужин их хэмжээний сүйрэл учруулж чадна гэж тайлбарласан. Дунд тусгалын пуужингууд 500–5,500 км зайд харваж чаддаг. Эдгээр зэвсгийг Хүйтэн дайны үеийн гэрээгээр хориглож байсан ч АНУ, Орос хоёр 2019 онд тухайн гэрээнээс гарсан.
Беларусийн сөрөг хүчний удирдагч Светлана Тихановская энэ сургуулилтыг шүүмжилж байна. Тэр хэлэхдээ, Оросын цөмийн зэвсэг байрлуулснаар Беларусь өөрөө “бай болж” хувирсан гэж буруутгасан. Мөн тэрбээр Лукашенко Беларусь улсыг Оросын цэргийн дарамтын бааз болгосон гэж мэдэгдсэн байна. Харин жирийн беларусчууд энэ зэвсгийг хүсэхгүй, эрх чөлөөтэй Беларусь Европт аюулгүй байдлыг авчирна гэж онцолжээ.