ЕРӨНХИЙ САЙД Н.УЧРАЛ ДИСПЕТЧЕРИЙН ҮНДЭСНИЙ ТӨВ БОЛОН ДУЛААНЫ III, IV ЦАХИЛГААН СТАНЦАД АЖИЛЛАЛАА

Ерөнхий сайд Н.Учрал аравдугаар сарын 31-нд Диспетчерийн үндэсний төв, Дулааны III, IV цахилгаан станцад ажиллаж, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт болон Засгийн газрын нөөц сангаас санхүүжүүлсэн засвар, шинэчлэлийн ажлын явцыг хянан, нэмэлт үүрэг өглөө.

Эрчим хүчний салбарын өвөлжилтийн бэлтгэлийг Ерөнхий сайд өнгөрсөн хавар буюу дөрөвдүгээр сараас эхлүүлж, Дулааны III, IV цахилгаан станцад ажилласан бөгөөд албаныханд үүрэг даалгавар өгч, шаардлагатай, тулгамдсан санхүүжилтийг нь шийдвэрлэсэн юм. Тэр үеийн айлчлалын талаар өмнө нь мэдээлсэн.

Өвлийн их ачаалал ба чадлын дутагдал

Диспетчерийн үндэсний төв нь эрчим хүчний системийн тасралтгүй, найдвартай ажиллагааг 24 цагийн турш шуурхай удирдлагаар хангаж, зохицуулдаг. Ерөнхий сайдын хавар өгсөн үүрэг даалгаврын биелэлт 92.5 хувьтай үргэлжилж байгааг “Диспетчерийн үндэсний төв” ТӨХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Балжинням хэллээ.

Монгол Улсын эрчим хүчний системийн нийт суурилагдсан хүчин чадал 1905 МВт, харин төвийн бүсийн хэсэгт 1797 МВт байдаг. Үйлдвэрлэлийн зөрүүг ОХУ-аас импортолсон эрчим хүчээр нөхдөг. 2026-2027 оны өвлийн их ачааллын үед төвийн бүсийн хэрэглээ 1956 МВт хүрнэ гэж тооцоолжээ. Чадлын дутагдлыг БНХАУ-аас авах 80 МВт, шинээр ашиглалтад орох Сүхбаатарын 70 МВт-ын ДЦС-аар хангахаар төлөвлөсөн байна.

Ерөнхий сайдын хэлснээр энэ өвөл цахилгааны хэрэглээ 120-150 МВт-аар өсөх тооцоо байна. Үйлдвэрлэх хүчин чадал, хэрэглээ бараг тэнцэж, нөөц тоноглолгүй ажиллах эрсдэлтэй бөгөөд Дулааны IV цахилгаан станцын нэг зуух зогсоход л хэрэглэгчдийн цахилгааныг 100 МВт-аар хязгаарлах нөхцөл үүсэж болзошгүй. Ийм нөхцөлд алдаа гаргаж болохгүй, цахилгааны хэрэглээ, үйлдвэрлэлийн тэнцлийг цаг тутам хянахыг тэрээр анхааруулав.

Мөн гэнэтийн гэмтэл, саатал, импортын цахилгаан доголдсон үед хэрэгжүүлэх төлөвлөгөө гаргах, шинээр холбогдох эх үүсвэрүүдийн зохицуулалтыг мэргэжлийн түвшинд хангах, эдийн засгийн үр ашигтай диспетчерийн зохицуулалт хийх чиг үүрэгтээ анхаарч ажиллахыг тус төвийнхөнд үүрэг болгов.

Ерөнхий сайд “Засгийн газар 2026 онд шийдэх ёстой бүхнийг шийдсэн. Станцуудын үндсэн тоноглолын нэн яаралтай засварт Засгийн газрын нөөцөөс 5.45 тэрбум төгрөг гаргасан. Өнгөрсөн өвөл цахилгаан станцуудын зуух, тоног төхөөрөмжид 158 удаа гэмтэл, саатал гарсан. Сая Дарханы дулааны цахилгаан станцад техникийн гэмтэл гарлаа. Энэ өвөл ийм нөхцөл байдал дахин давтагдах учиргүй. Анхаарч хичээж ажиллах хэрэгтэй байна. Станцуудаа хэвийн ажиллуулах, иргэдээ тог, дулаанаар тасалдуулахгүй байх нь та бүхний хичээл зүтгэлээс хамаарна. Асуудал байвал шууд хэл. Шийдэх боломжтой бүх асуудалд Засгийн газар дэмжлэг үзүүлнэ. Мөн сэргээгдэх, нүүрс гээд боломжит бүх хувилбараар эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэхэд анхаарч байна. Төсвөөс гадна хувийн хэвшлийн санхүүжилтийг татан оролцуулна. Сэргээгдэхийн анхны аукционаар 400 сая гаруй ам.долларын гадаадын хөрөнгө оруулалт татсан” гэж ярилаа. Дарханы дулааны цахилгаан станцад гарсан гэмтлийн дараа Шадар сайд Н.Номтойбаяр тус станцад ажилласныг бид мэдээлсэн.

Дулааны III, IV станцын засвар, шинэчлэл

Дулааны III цахилгаан станцын долоо, есдүгээр турбогенераторын шинэчлэлд 90 тэрбум төгрөг зарцуулжээ. Засгийн газрын нөөц сангийн 2.1 тэрбум төгрөгөөр тус станцын дөрөв, наймдугаар зуухны халах гадаргууг шинэчлэх ажлыг бүрэн дуусгасан. Шинэчлэлийн үр дүнд зуухны халах гадаргуугийн элэгдэл, гэмтлээс үүдэлтэй төлөвлөгөөт бус зогсолтын эрсдэл буурч, 2026–2027 оны өвлийн их ачааллын үед цахилгаан, дулаан үйлдвэрлэлийн найдвартай ажиллагааг хангах нөхцөл сайжирчээ.

Станцын удирдлагуудын хэлснээр эдгээр засвар, шинэчлэлийн ажил хийгдээгүй бол нийслэлийн хэрэглэгчдийг дулаан, цахилгаан эрчим хүчээр хязгаарлах эрсдэл бодитой байсан бөгөөд 2026-2027 оны өвөл хэрэглэгчдийн цахилгаан хангамжийн найдвартай байдлыг хангах нөхцөл бүрджээ.

Ерөнхий сайд Дулааны III цахилгаан станцад засвар, шинэчлэлийн ажлаа эрчимжүүлж, долдугаар турбогенераторыг энэ оны арван хоёрдугаар сард ашиглалтад оруулах, есдүгээр турбогенераторын шинэчлэлийг ирэх оны эхний улиралд дуусгахыг үүрэг болголоо. Тус станцын тавдугаар турбогенераторыг шинэчлэх 37.3 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг 2027 оны улсын төсвийн төсөлд тусган УИХ-аар хэлэлцүүлж байна.

Дулааны IV цахилгаан станц өвөлжилтийн бэлтгэл ажлаа бүрэн хангажээ. Тус станц Засгийн газрын нөөц хөрөнгөөс 1.8 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт авч, гуравдугаар зуухны халах гадаргууг бүрэн шинэчилсэн. Станцын зүгээс 89 МВт-ын өргөтгөлдөө Хөгжлийн банкнаас авсан 253 тэрбум төгрөгийн зээлийн эргэн төлөлтийн хугацааг хойшлуулах асуудлыг судалж, дэмжлэг үзүүлэхийг Ерөнхий сайдад дахин уламжиллаа.

Шинэ эх үүсвэр ба санхүүжилт

Ерөнхий сайд дараа нь 300 МВт хүчин чадалтай дулааны VI цахилгаан станцыг барихаар төлөвлөж буй “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК-ийн талбайд ажиллаж, техник, эдийн засгийн үндэслэл болон бусад бэлтгэл ажлыг хурдасгах үүргийг албаныханд өглөө. Станцыг 2030 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөсөн бөгөөд ашиглалтад орсноор Улаанбаатар хотын 60 мянган айл өрхийг цахилгаанаар, 52 мянган өрхийг дулаанаар хангана.

2027 оны улсын төсвийн төсөлд эрчим хүчний салбарт, тухайлбал ДЦС-VI зэрэг шинэ эх үүсвэр, барилга байгууламжид 1.041 их наяд төгрөг, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлд 16.2 тэрбум төгрөг тусгасан байсан. Зарим хөрөнгө оруулалт зогсож байгаа ч санхүүжилтийн өөр эх үүсвэрээр шийдвэрлэж ажиллахаа Ерөнхий сайд илэрхийллээ.

Засгийн газар энэ өвөл цахилгаан, дулааны үнийг нэмэхгүй гэдгээ мэдэгдсэн. Эрчим хүчний үнийн өсөлтийг өрхөд үүрүүлэхгүй байх болон засвар шинэчлэлд 186.2 тэрбум төгрөгийг 2026 оны төсвийн тодотголоор шийдвэрлэсэн. Импортын цахилгаан, үйлдвэрлэлийн үнэ тарифын өсөлтийг өрхөд оногдуулахгүй байлгахад 107.3 тэрбум төгрөгийн татаас олгох бол цахилгаан станц, дамжуулах, түгээх сүлжээ, тоног төхөөрөмжийн засвар шинэчлэлд 78.9 тэрбум төгрөг хуваарилаад байна.