Саяхан Беларусь улсад ижил хүйстнүүдийн харилцаа, трансжендэрийн эрүүл мэнд, нөхөн үржихүйн бие даасан байдлыг “дэмжих” гэж үзсэн мэдээлэл түгээсэн тохиолдолд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэдэг хууль нь ялгаварлан гадуурхах, хэлмэгдүүлэлтэд өртөх эрсдэлийг ихээхэн нэмэгдүүлэх болно. НҮБ-ын шинжээчид лхагва гарагт энэ тухай мэдэгдэв.
“Энэ хууль аюултай хурцадмал байдлыг илэрхийлж байна” гэж мэргэжилтнүүд тэмдэглэв. “Энэ нь хүний эрхийн хууль ёсны өмгөөллийг захиргааны зөрчилтэй адилтгаж, аль хэдийн гадуурхагдсан бүлэглэлүүд болон тэдний эрхийг хамгаалагчдыг мөрдөн мөшгих нэмэлт үндэслэл болж магадгүй юм.”
Бүгд Найрамдах Беларусь Улсын Үндэсний Ассамблейн Зөвлөлөөс 2026 оны 4-р сарын 2-ны өдөр баталсан уг хууль нь “Ижил хүйстний харилцааг сурталчлах, хүйс солих, хүүхэдгүй болох, педофилия” гэсэн зүйлийг Захиргааны зөрчлийн тухай хуульд оруулжээ. Энэ нь ижил хүйстнүүдийн харилцаанд эерэг хандлагыг төлөвшүүлэх, хүйсийн шилжилт, сайн дураараа хүүхэдгүй болох, педофил өвчнийг хүлээн зөвшөөрөхөд чиглэсэн мэдээллийг “ямар ч хэлбэрээр түгээхийг” хориглодог.
Эдгээр хоригийг зөрчсөн тохиолдолд торгууль ногдуулдаг бөгөөд насанд хүрээгүй хүмүүс мэдээллийг олж авсан тохиолдолд 15 хүртэл хоногоор олон нийтийн ажил эсвэл захиргааны журмаар баривчлах болно.
Хуулийн бүрхэг бөгөөд хэт өргөн агуулга нь түүнийг дур зоргоороо хэрэглэх, Беларусийн иргэний орон зайг улам нарийсгахад хүргэж болзошгүйг шинжээчид анхааруулж байна.
“Эрх баригчид бэлгийн чиг баримжаа, хүйсийн баримжаа, нөхөн үржихүйн бие даасан байдлын талаарх сурталчилгаа, мэдээллийг захиргааны зөрчилтэй хольж, өрөөсгөл үзлийг өөгшүүлж, ялгаварлан гадуурхалтыг хууль ёсны болгож байна” гэж шинжээчид үзэж, лесбиян, гей, бисексуал, трансжендэр болон бусад хүйсийн хүмүүсийг дарамталж, айлган сүрдүүлж байгаа тухай мэдээллүүд гарч байгаа үед энэ хууль гарч байна.
Мөн трансжендэр хүмүүсийн эмэнд хүртээмжтэй байдлын талаар мэргэжилтнүүдийн санаа зовниж буй хууль. Иргэний нийгмийн байгууллагуудын мэдээлснээр одоогийн байдлаар ийм хүмүүсийн дунд сэтгэл зүйн туслалцаа, эх орноосоо гарахад дэмжлэг үзүүлэх хүсэлт ихэссэн байна. Энэ он гарснаас хойш Беларусьт жендэрт суурилсан хавчлагын 12 тохиолдол бүртгэгджээ.
Түүнчлэн олон улсын арга хэмжээнд Беларусь улсыг “хууль бусаар төлөөлөх” тохиолдолд НҮБ болон бусад олон улсын болон бүс нутгийн хүний эрхийн механизмтай харилцаж буй улс төрийн идэвхтэн, хүний эрхийг хамгаалагчдыг онилж болзошгүй шийтгэл оногдуулж байгаад шинжээчид санаа зовж байгаагаа илэрхийлэв.
Мэдэгдэлд НҮБ-ын бие даасан долоон шинжээч гарын үсэг зурсан. Тусгай илтгэгчид нь НҮБ-ын Хүний эрхийн зөвлөлөөс тодорхой улс орнуудын нөхцөл байдал эсвэл дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа сэдэвчилсэн асуудлуудыг шийдвэрлэхээр томилогдсон бие даасан шинжээчид юм. Эдгээр нь Хүний эрхийн зөвлөлийн тусгай журамд багтсан байдаг. Тусгай журмын мэргэжилтнүүд нь НҮБ-ын ажилтан биш бөгөөд аливаа засгийн газар, байгууллагаас хараат биш юм. Тэд хувиараа ажилладаг бөгөөд ажлынхаа хөлсийг авдаггүй.