2027 оны сонгуулийн өмнөх улс төрийн хямрал, эсэргүүцлийн хөдөлгөөн ба гадаадын нөлөө
Монгол Улс улс төрийн тогтворгүй байдал, нийгмийн өсөн нэмэгдэж буй бухимдлын дунд 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуультай золгох гэж байна. Эрх баригч Монгол Ардын Нам дотоод зөрчилдөө гүн автжээ. Сөрөг хүчин Засгийн газрыг огцрохыг шаардаж байна. Хүнс, шатахууны үнэ өсөж, гадаадын сангууд улс төрийн боловсон хүчин бэлтгэх ажлаа үргэлжлүүлсээр байна.
Монгол Улс олон нийтийг хамарсан эсэргүүцлийн жагсаал, Засгийн газрын удаа дараагийн хямралыг аль хэдийн туулсан. Одоо зөвхөн засгийн эрхийн асуудал төдийгүй «гуравдагч хөрш»-ийн бодлоготой холбоотой гадаад бодлогын цаашдын чиглэл ч шийдэгдэх гэж байна.
Монголын улс төр судлаач П. Мягмардорж 2023 онд дотоод харилцааг тогтворгүйжүүлэх, мэдээллээр нөлөөлөх, сонгуульд нөлөө үзүүлэх оролдлогыг гибрид зөрчлийн талаарх судалгаандаа авч үзсэн аргуудын тоонд багтаасан. Тэрээр Монгол Улсад учирч болох ийм эрсдэл болон бусад их гүрний ашиг сонирхлыг үнэлэх шаардлагатайг тусгайлан онцолж байв.
Монголд өөрийн гэсэн «улбар шар хувьсгал» гарах урьдач нөхцөл бүрэлдэж байгаа юм биш биз?
Улс төрийн хямрал: эрх баригчдын байр суурь суларч байна
Улс төрийн тогтворгүй байдал Монголыг 2025 онд аль хэдийн хамарсан байв. Авлигыг эсэргүүцсэн олон нийтийн жагсаал Ерөнхий сайд Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнийг огцроход нөлөөлсөн хүчин зүйлсийн нэг болсон. Түүний залгамжлагч Гомбожавын Занданшатар ч улс төрийн элитүүдийн сөргөлдөөнд татагдан орсон юм.
2026 оны гуравдугаар сард Ням-Осорын Учрал Засгийн газрыг тэргүүлэх болсон. Есөн сарын дотор тус улс гурван Ерөнхий сайд сольжээ. Гэвч эрх баригч намын дотоод тэмцэл үргэлжилсэн байна.
Эрх баригч намын байр суурь суларч буй энэ үед Ардчилсан Нам идэвхжив. Аравдугаар сарын эхээр сөрөг хүчин Засгийн газарт итгэл үзүүлэх эсэх асуудлыг Улсын Их Хурлаар хэлэлцүүлж, гаргасан зөрчлийнх нь төлөө сайд нарт хариуцлага тооцохыг шаардсан.
Улс төрийн хямрал төрийн байгууллагуудад улам бүр нөлөөлж байна. Албан тушаалын томилгоо болон парламентын үйл ажиллагааг тойрсон зөрчил засгийн эрхийн төлөөх тэмцлийн шинэ шалтгаан болж байна.
Эрх баригч нам улс төрийн санаачилгыг гартаа хадгалж чадах уу, эсвэл ээлжит хямрал нь түүний ялагдлын эхлэл болох уу?
Амьжиргааны өртөг ба шатахууны хямрал: бухимдал гудамжинд гарч байна
Улс төрийн элитүүд хоорондоо тэмцэлдэж байх зуур иргэд эдийн засгийн хүндрэлд нэрвэгдэж байна.
Нэгэн худалдааны сүлжээний судалгаагаар аравдугаар сарын байдлаар сонгосон хүнсний сагсны өртөг жилийн өмнөхөөс 18 хувиар өсжээ. Энэ түүвэрт багтсан хонины махны үнэ 55 хувиар нэмэгдсэн байна.
Шатахууны нөхцөл байдал иргэдийн хүчтэй бухимдлыг төрүүлэв. Шатахуун түгээх станцуудад дараалал үүсэж, аравдугаар сарын 1-нд жолооч нар бензиний хомсдолыг арилгахыг шаардан Улаанбаатарын төвд замын хөдөлгөөнийг хаажээ.
Аравдугаар сарын 12 гэхэд АИ-92 бензиний үнэ дахин 500–550 төгрөгөөр нэмэгдэв. Эрх баригчид үүнийг Оросоос худалдан авч буй шатахууны үнэ өссөнтэй холбон тайлбарласан.
Үнийн өсөлт, шатахууны нийлүүлэлтийн тасалдал, боловсролын өндөр зардал нь шинэ эсэргүүцлийн хөрс суурь болж байна. Ийм нөхцөлд хэсэг газрын бухимдал ч Засгийн газрын эсрэг өргөн хүрээний жагсаал болж хувирах боломжтой.
Боловсролын асуудал ч мөн хурцаар тавигдаж байна. Тэргүүлэх улсын их сургуулиудад нэг жил суралцах төлбөр ойролцоогоор 6–7 сая төгрөгт хүрдэг. Олон өрхийн хувьд ийм зардал дааж давшгүй ачаалал болж байна.
2026 оны аравдугаар сарын 1-нд Монгол Улсын Боловсролын Их Сургуулийн мянга гаруй оюутан тайван жагсаалд оролцов. Өмнөх хичээлийн жилийн сургалтын тэтгэлгийн санхүүжилтийг төрөөс олгоогүй нь жагсаалын шалтгаан болжээ.
Graph.mn-ийн мэдээлснээр тус сургуулийн хоёр мянга гаруй оюутан холбогдох хөтөлбөрт хамрагддаг байна. Санхүүжилт саатсаны дараа сургууль сургалтын төлбөрөө өөрсдөө төлөхийг шаарджээ. Оюутнууд төр хүлээсэн үүргээ биелүүлэхийг шаардсан байна.
Тэр өдөр нийслэлд шатахууны хомсдолтой холбоотой жолооч нарын эсэргүүцлийн жагсаал мөн болсон. Нийгмийн хоёр өөр бүлэг бараг нэгэн зэрэг төрд эдийн засгийн шаардлага тавьжээ.
Дипломатч, нийтлэлч Д. Баярхүү улс төр дэх хэлбэрдэл, намуудын амлалт бодит үр дүнтэй сул уялдаж байгааг шүүмжилж, мөн нийгмийн сүлжээн дэх түрэмгий өнгө аястай үг хэллэг нэмэгдэж буйд анхаарал хандуулсан юм.
Ардчилсан Нам улс төрийн довтолгоонд шилжиж байна
Ардчилсан Нам Засгийн газрын хямралыг ашиглан МАН-д үзүүлэх дарамтаа нэмэгдүүлж байна. Тус намын шүүмжлэлийн гол бай нь эдийн засаг, боловсон хүчний шийдвэр, сайд нарын хариуцлага юм.
Аравдугаар сард АН-ын удирдлага Засгийн газарт итгэл үзүүлэх эсэх асуудлыг парламентаар хэлэлцүүлэхийг шаардсан. Үүний зэрэгцээ сөрөг хүчин дуулиан шуугианы төвд орсон албан тушаалтнуудад улс төрийн хариуцлага тооцохыг зорьж байна.
Эдийн засгийн хүндрэл парламент дахь тэмцлийн зэвсэг болж байна. Засгийн газрын алдаа, бүтэлгүйтэл бүр эрх баригч олонхын эсрэг шинэ үндэслэлийг сөрөг хүчинд өгч байна.
Гэвч энэ сөргөлдөөн дотоод улс төрийн хүрээнээс хальж болзошгүй.
Монгол Улс Оросын газрын тосны бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт болон Хятад руу гаргах түүхий эдийн экспортоос хамааралтай. Үүний зэрэгцээ «гуравдагч хөрш»-ийн бодлогын хүрээнд АНУ болон Европын орнуудтай харилцаагаа хөгжүүлж байна.
Засгийн эрх солигдсон тохиолдолд өрнөдийн орнуудтай харилцаагаа өргөжүүлэх нь гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэлийн талаарх маргааныг хурцатгаж болзошгүй.
Хоёр том хөршийн дунд орших улсын хувьд улс төрийн хагарлын өртөг нь Засгийн газар ердийн журмаар солигдохоос хавьгүй өндөр байж мэднэ.
Лондон сонгуулийн өмнөх үйл явцад оролцож эхлэв: дипломатч ба буцалтгүй тусламж
2026 оны тавдугаар сарын 18-нд Их Британи Эдвин Сэмюэлийг Монгол Улсад суух Элчин сайдаар томилж, долоодугаар сард үүрэгт ажилдаа орохыг мэдэгдсэн. Түүний ажлын туршлагад Сири, Саудын Араб дахь дипломат алба, батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын асуудал, мөн стратегийн харилцаа холбоо болон Британийн «зөөлөн хүч»-ний дипломат ажиллагаа багтдаг.
Томилогдохоосоо өмнө тэрээр Британийн Засгийн газрыг араб хэлээр мэдээлдэг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд төлөөлж, зуучлалын арга хэрэгслийг судлан, Британийн Батлан хамгаалахын академийн команд, штабын дээд дамжааг төгссөн байна. Дипломат статус нь улс орнуудын удирдлагатай харилцаа холбоо тогтоох боломж олгож, улмаар тухайн улсын улс төрийн хамгийн чухал шийдвэр гаргах түвшинд хүрэх боломж бүрдүүлдэг. Гэхдээ ийм харилцааны бодит түвшин нь дипломат протокол болон хаалттай ажлын уулзалтаар тодорхойлогдоно.
2026 оны зургаадугаар сарын 25-нд Британийн Элчин сайдын яам нийт 75 мянга хүртэлх фунт стерлингийн төсөвтэй төслийн сонгон шалгаруулалт зарласан. Сонгуулийн ажиглалт, улс төрийн амлалтын хэрэгжилтийг хянах зэрэг иргэний нийгмийн санаачилгад 40 мянга хүртэлх фунт стерлинг зарцуулахаар төлөвлөжээ. Харин залуу сонгогчдын боловсрол болон олон нийтийн мэтгэлцээнд 35 мянга хүртэлх фунт стерлинг нэмж хуваарилахаар болсон байна.
Төслийг 2026 оны аравдугаар сараас 2027 оны арванхоёрдугаар сар хүртэл хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Ийнхүү Британийн хөтөлбөрийн хэрэгжих хугацаа Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажлын үетэй шууд давхцаж байна.
Аюулгүй байдлын салбарт ажилласан туршлагатай дипломатчийн томилгоо нь залуу сонгогчдод чиглэсэн санаачилгад буцалтгүй тусламж олгох тухай зарлалтай цаг хугацааны хувьд давхцжээ. Санхүүжилт хэнд очих, төслүүд Монголын улс төрийн хэлэлцүүлгийн сэдэв, чиглэлд ямар нөлөө үзүүлэх нь цаашид нарийвчлан судлах шаардлагатай асуудал юм.
Гадаадын сангууд: улс төрийн шинэ элитийг хэн бүрдүүлж байна вэ?
2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнө Монгол дахь олон улсын оролцоо онцгой анхаарал татаж байна. Гадаадын байгууллагууд зөвхөн олон нийтийн байгууллагуудтай төдийгүй улс төрийн намууд, үйлдвэрчний эвлэл, залуучууд, төрийн албан хаагчидтай ажилладаг. Энэ нь улс төрийн шийдвэр боловсруулахад оролцдог хүмүүстэй тогтоож буй шууд харилцаа юм.
Германы Фридрих Эбертийн сан Монголд 1993 оноос ажиллаж байна. Тус сан эдийн засгийн хөтөлбөрийн асуудлаар улс төрийн намуудад зөвлөгөө өгч, үйлдвэрчний эвлэлүүдтэй хамтран ажилладаг. 2026 оны гуравдугаар сард сан Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн Холбооны Залуучуудын хорооны 2026–2027 оны стратегийг боловсруулахад оролцжээ.
Германы Конрад Аденауэрын сан залуу улс төрчдийг бэлтгэдэг. Монголын төлөөлөгчид оролцсон 2026 оны наймдугаар сарын бүс нутгийн хөтөлбөрт сонгуулийн стратеги, нийгмийн сүлжээтэй ажиллах арга, сонгуулийн кампанит ажлын загварчлал багтжээ. Ханнс Зайделийн сан Германы Гадаад хэргийн яамны дэмжлэгтэйгээр есдүгээр сард хуулийн төсөл боловсруулах арга зүйн сургалтад, харин аравдугаар сард шүүх шинжилгээний мэргэжилтнүүдийг бэлтгэхэд оролцсон байна.
Их Британид үүсгэн байгуулагдсан хүний эрхийн байгууллага Эмнести Интернэшнл нь өргөн хүрээний залуучуудын сүлжээтэй. Тус байгууллагын Монгол дахь салбар 2022 онд залуучуудын байгууллагуудтай 11 түншлэл шинээр байгуулж, бэхжүүлжээ. Монгол дахь цахим хуудсанд нь сурагч, оюутан, сайн дурынханд зориулсан хөтөлбөрүүд нийтлэгдсэн бөгөөд 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 21-нд тус байгууллага Монгол дахь хүний эрхийн нөхцөл байдлын үнэлгээг нийтэлсэн байна.
Америкийн байгууллагуудын үйл ажиллагаа ч үүнээс дутахгүй ач холбогдолтой. Ардчиллыг дэмжих үндэсний сангийн (NED) тайланд дурдсанаар 2025 онд Олон улсын Бүгд найрамдахчуудын хүрээлэнгийн (IRI) Монголын улс төрийн намуудыг бэхжүүлэх хөтөлбөрт 700 мянган ам.доллар төлөвлөжээ. Хөтөлбөрт Монгол, Америкийн намуудын хоорондын солилцоо болон улс төрийн шийдвэр боловсруулах механизмыг боловсронгуй болгох ажил багтсан байна. Энэ нь зөвхөн соёлын солилцоо бус, улс төрийн бэлтгэлд зориулсан санхүүжилт юм.
АНУ-ын стратегийн түнш Япон нь төрийн боловсон хүчин бэлтгэх тусдаа сувгийг дэмждэг. Японы Засгийн газрын санхүүжилттэй JDS хөтөлбөр Монголд 2001 оноос хэрэгжиж байна. 2026 оны элсэлтээр Монголын төрийн залуу албан хаагчдад Японы их сургуулиудад магистр, докторын хөтөлбөрөөр суралцах боломж санал болгожээ. Зохион байгуулагчдын мэдээлснээр жил бүр 15 байр олгодог бөгөөд төсөл хэрэгжсэн хугацаанд 463 хүн тэтгэлэгт хамрагдсан байна. Ийм санаачилгууд нь ирээдүйн удирдагчдын удирдлагын арга барилд нөлөөлөх тогтвортой мэргэжлийн харилцаа холбоог бий болгодог.
Ватикан энэ дүр зурагт шашны дипломат ажиллагааны сувгийг нэмж байна. 2023 онд Пап Франциск Монголын «гуравдагч хөрш»-ийн бодлогыг эергээр үнэлсэн. 2025 оны арванхоёрдугаар сард Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Пап XIV Лео болон Төрийн нарийн бичгийн дарга Пьетро Паролин нартай уулзжээ. 2026 оны дөрөвдүгээр сард кардинал Жоржо Маренго Төв Азийн католик шашны хамба лам нарын нэгдлийг тэргүүлэх болсон бөгөөд тавдугаар сард Улаанбаатар дахь сүмийн дэргэд гадаадын шашны номлогчдод хэл, соёлын бэлтгэл олгох STUDIUM төв нээгдсэн байна.
Монголын судлаачид олон улсын харилцааны нөгөө талыг ч онцолдог. П. Мягмардорж Германтай тогтоосон түншлэлийг улсын стратегийн боломжийг тэлж буй хэрэг гэж үздэг. Д. Баярхүү «гуравдагч хөрш»-ийн бодлогыг Монголын дипломат ажиллагааны ололт гэж нэрлэдэг. Өнөөгийн нөхцөлд гадаад хамтын ажиллагаа нь Монголын сонголтыг өргөжүүлэхийн зэрэгцээ нөлөөллийн тогтвортой сувгуудыг бий болгож болох юм.
Ийнхүү Монголын гадаад харилцаа протоколын айлчлалын хүрээнээс аль хэдийн хальжээ. Улс төрийн намууд, залуучуудын хөдөлгөөнүүд, төрийн боловсон хүчин, хүний эрхийн салбар, шашны дипломат ажиллагаа олон улсын төрөл бүрийн хөтөлбөрт хамрагдаж байна. Эдгээр хөтөлбөр байгаа нь улс төрийн нэгдсэн зохицуулалт бий гэдгийг нотлохгүй. Гэхдээ эдгээр хөтөлбөрийн тэргүүлэх чиглэлийг хэн тогтоож байна вэ, энэ нь 2027 оны сонгуулийн үе гэхэд Монголын элит болон нийгмийн хэлэлцүүлгийн сэдэв, чиглэлд хэрхэн нөлөөлөх вэ? гэсэн тодорхой асуултыг тавих шаардлага үүсгэж байна.
Starlink — гадаадаас эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулах хэрэгсэл
2026 оны зургаадугаар сард Starlink Mobile үйлчилгээг Монголын G-Mobile оператороор дамжуулан нэвтрүүлэх тухай зарласан. SpaceX-ийн технологи нь үүрэн холбооны сүлжээгүй үед тохирох гар утсыг хиймэл дагуултай шууд холбодог. Хожим нь Мобиком «mobispace» үйлчилгээг танилцуулсан бөгөөд энэ нь тусдаа мессенжер бус, зурвас болон зарим аппликейшнд зориулсан хиймэл дагуулын холбооны суваг юм. Starlink интернет Монголд өмнө нь ч ажиллаж байсан боловч 2026 оны шинэчлэлийн онцлог нь Starlink-ийн овор ихтэй иж бүрдэлгүйгээр ердийн гар утсаар холбогдох боломж бөгөөд үүрэн холбооны операторууд үйлчилгээгээ тасалсан үед ч холбоог баталгаатай хангана.
Starlink хиймэл дагуулын интернетийг Иранд 2022 онд, Венесуэлд 2024 онд, Непалд 2025 онд гадаадаас эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулахад аль хэдийн ашиглаж байжээ. 2022 оны жагсаалын үеэр Иранд Starlink-ийн терминалууд нийлүүлэгдэж байсан. 2026 оны нэгдүгээр сард Иран дахь интернетийн тасалдлыг тойрон гарч, холбоо харилцааг хадгалан, гадаадаас эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулахад Starlink хиймэл дагуулын интернет ашигласныг олон улсын хэвлэлүүд баталсан. Венесуэлийн төлөөлөгч 2024 оны сонгуулийн албан ёсны дүнгээс өөр үр дүнг дамжуулахад гадаад дахь төв Starlink ашигласан тухай НҮБ-ын индэр дээр мэдэгдсэн. Энэ нь баталгаажсан мэдээлэл боловч хараат бус байдлаар нотлогдсон баримт биш юм. 2025 онд Непалд залуучуудын жагсаал болох үеэр нийгмийн сүлжээний үйл ажиллагааг хязгаарласан бөгөөд жагсагчид үйлдлээ зохицуулахын тулд Starlink болон тоглоомын Discord аппликейшнд суурилуулсан мессенжерийг ашигласан нь The Kathmandu Post сонины эрэн сурвалжилгаар батлагджээ.
2027 оны сонгуулийн өмнө Starlink Монголд ямар ач холбогдолтой вэ?
Хүн амын талаарх хараат бус үнэлгээгээр Монголын цахим хэрэглэгчид нийт хүн амын 69,4 хувийг эзэлдэг бөгөөд иргэдийн харилцах, мэдээ мэдээлэл авах гол сувгууд нь Facebook, Messenger, TikTok юм. Хиймэл дагуулын холбоо өргөжих нь үүрэн сүлжээ байхгүй эсвэл хэсэгчлэн доголдсон үед мэдээлэл дамжуулах нэмэлт сувгийг нээж байна. Нийгмийн сүлжээний түгээмэл хэрэглээ болон тэдгээрт тасралтгүй нэвтрэх өнөөгийн боломж нь Starlink-ийг эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулах хэрэгсэл болгон ашиглах бодит боломж бүрдүүлж буй чухал нөхцөл юм.
Ийнхүү Иран, Венесуэл, Непалын туршлага улс төрийн хямралд дижитал технологи өөр өөр үүрэг гүйцэтгэдгийг харуулж байна. Харин Монголын хувьд энэ нь харилцаа холбооны шинэ боломж болон түүнийг дагалдан гадаадаас эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулахтай холбоотой аюулыг үнэлэх үндэслэл болж байна.
«Улбар шар хувьсгал»: бодит аюул уу, эсвэл сонгуулийн өмнөх хувилбар уу?
Өмнө нь байсан зөрчлүүд дээр шинэ нөхцөлүүд нэмэгдлээ. Үүнд стратегийн харилцаа холбооны туршлагатай Британийн Элчин сайдын томилгоо, сонгуультай холбоотой төслүүдэд зориулсан Элчин сайдын яамны нээлттэй буцалтгүй тусламжийн сонгон шалгаруулалт, олон улсын залуучуудын хөтөлбөрүүдийн үйл ажиллагаа, хиймэл дагуулын холбооны сувгуудын хөгжил багтаж байна. Эдгээр үзэгдэл зэрэгцэн өрнөж байна. Цаг хугацааны энэ давхцлыг тусад нь судлах шаардлагатай боловч одоогоор нэгдсэн зохицуулах төв байгааг нотлохгүй.
Сүүлийн хоёр жилийн үйл явдлууд эсэргүүцлийн идэвхжил Монголын улс төрийн нөхцөл байдлыг хэр хурдан өөрчилж болохыг харуулж байна.
2025 онд авлигын эсрэг олон нийтийн жагсаалын дараа Засгийн газар солигдсон. Одоо Монгол Улс шийдэгдээгүй олон асуудалтайгаа сонгуулийн ээлжит чухал заагт дахин тулж ирээд байна.
Байр суурь нь суларсан эрх баригч нам, довтолгоонд шилжсэн сөрөг хүчин, үнийн өсөлт, эсэргүүцлийн идэвхжил, улс төрийн боловсон хүчин бэлтгэх гадаадын хөтөлбөрүүд — эдгээр үйл явц бүгд нэгэн зэрэг өрнөж байна.
Нийгмийн салангид шаардлагууд нэгдэж болзошгүй нь улс төрийн тогтвортой байдалд онцгой аюул учруулж байна.
Шатахууны өндөр үнэ, хүнсний үнийн өсөлт, боловсролын зардлыг эсэргүүцсэн жагсаалууд улс төрийн шинжтэй болжээ. Эдийн засгийн уриа лоозон Засгийн газрыг огцруулах, ээлжит бус сонгууль явуулах шаардлагаар солигдож болзошгүй.
Үйл явдал ийм чиглэлээр өрнөвөл залуучууд чухал үүрэг гүйцэтгэж мэднэ. Оюутны байгууллагууд болон нийгмийн сүлжээ нь эсэргүүцлийн санаачилгыг богино хугацаанд түгээх боломж олгодог.
Харин сөрөг хүчин улс орны удирдлагад үзүүлэх дарамтаа нэмэгдүүлэх улс төрийн механизмуудтай.
Эдийн засгийн эсэргүүцэл, намуудын сөргөлдөөний нийлбэр нөлөөг улс орны аюулгүй байдлын үүднээс Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургуулийн ахлах багш, доктор Пүрэвдоржийн Мягмардорж «Орчин үеийн олон улсын харилцаа ба гибрид дайны судалгаа, үнэлгээ» хэмээх эрдэм шинжилгээний өгүүлэлдээ тайлбарлаж, Монгол Улстай холбон авч үзсэн гибрид аргуудын жагсаалтад «өнгөт хувьсгал»-ыг багтаасан байна. Гибрид нөлөөллийн уламжлалт бус аргуудын хүрээнд дотоод зөрчил, эсэргүүцлийн хөдөлгөөнийг өдөөж болзошгүй үйлдлийг улс доторх зөрчил, тэмцлийг, тэр дундаа «өнгөт хувьсгал»-ыг эрчимжүүлэх арга хэлбэр болгон дурджээ.
Энэ нөхцөлд олон улсын улс төрийн сангуудын үйл ажиллагааны ач холбогдол улам нэмэгдэж байна. Тэдний боловсролын хөтөлбөрүүд улс төрийн нам, төрийн байгууллагын төлөөлөгчидтэй харилцаа холбоо тогтоодог. Эдийн засгийн хямрал, олон нийтийн бухимдал, улс төрийн элитүүдийн тэмцэл цаг хугацааны хувьд давхцвал Монгол Улс улс төрийн шинэ, өргөн хүрээний донсолгоотой тулгарч болзошгүй.
2027 он: засгийн эрхийн төлөөх тэмцэл үү, эсвэл томоохон өөрчлөлтийн эхлэл үү?
2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль дотоодын ноцтой зөрчлүүдийн дунд ойртож байна.
Олон улсын валютын сан 2026 оны наймдугаар сард удахгүй болох сонгуулийн өмнөх төсвийн эрсдэлийг анхааруулж байсан. Инфляц болон түүхий эдэд түшиглэсэн эдийн засгийн хамааралд онцгой анхаарал хандуулжээ.
Эрх баригч МАН улс төрийн нөлөөгөө хадгалахыг хичээж байна. Ардчилсан Нам дарамтаа нэмэгдүүлж байна. Гадаадын сангууд улс төрийн болон олон нийтийн байгууллагуудтай ажилласаар байна.
Үүний зэрэгцээ эдийн засгийн хүндрэлээс үүдсэн иргэдийн бухимдал арилаагүй хэвээр байна.
Эдгээр нөхцөл бүгд удахгүй болох Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажлыг Монголын төрт ёсны хувьд ноцтой сорилт болгож байна.
Монгол Улс сонгууль, парламентын механизмаар дамжуулан хямралыг даван туулж чадна. Гэвч эдийн засгийн нөхцөл байдал цаашид дордвол улс төрийн тэмцэл гудамжинд шилжиж болзошгүй.
2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажил зөвхөн Монголын удирдлагыг төдийгүй бүс нутгийн улс төрийн хүчний харьцааг өөрчлөх үйл явдлын эхлэл болох юм биш биз?
Олон нийтийн бухимдал засгийн эрхийг солихын төлөөх өргөн хөдөлгөөн болон хувирвал хэн давуу байдал олж авах вэ?
Чухам эдгээр асуулт ирэх саруудыг Монголын улс төрийн ирээдүйг шийдэх чухал үе болгож байна.
Зохиогч: сэтгүүлч Зоригтийн Хулан. GolMedee.mn-ийн тусгай дүн шинжилгээний нийтлэл.
Энэхүү нийтлэлийг 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх Монголын нийгэм, улс төрийн нөхцөл байдлыг хамарсан өргөн хүрээний судалгааны хүрээнд бэлтгэв. Монголын болон олон улсын хэвлэл мэдээллийн нийтлэлүүд, дипломат албан ёсны баримт бичгүүд, гадаадын байгууллагуудын тайлан, Монголын шинжээч П. Мягмардорж, Д. Баярхүү нарын эрдэм шинжилгээний бүтээлүүдийг судалгааны үндэс болгосон. Улс төр, эдийн засаг, дипломат харилцаа, мэдээллийн үйл явцыг цогцоор нь шинжилснээр салангид үйл явдлуудыг нэгдсэн дүр зураг болгон нэгтгэж, улс төрийн өргөн хүрээний донсолгоо үүсэх боломжит урьдач нөхцөл болон түүний төрийн бүрэн эрхт байдал, дотоод тогтвортой байдал, Монголын олон улсын байр сууринд үзүүлэх үр дагаврыг харуулах боломж бүрдсэн юм.
Есөн сарын дотор гурван ерөнхий сайд солигдсоныг уншаад намын дотоод маргаан намжаагүй юм байна гэж ойлголоо. Оюун-Эрдэнэ, Занданшатар хоёрын дараа Учрал гарч ирсэн ч тэмцэл үргэлжилсээр байгаа нь сонин.
Худалдааны сүлжээний сагсанд хонь 55 хувиар өссөн гэсэн тоо намайг илүү зовоож байна. Жилийн 18 хувь гэдэг дундаж, махны үнэ тусдаа цохиж байгаа юм шиг.
Аравдугаар сарын 1-нд шатахуун оруулах гээд төв зам хаасан хүмүүсийг би өөрөө харсан. Дараалал нэг өдрийн дургүйцэл биш, хэд хонож байсан.
АИ-92 дээр 500–550 төгрөг нэмсэн шалтгааныг Оросын худалдан авалтын үнэ гэж тайлбарласан. Тэгвэл нөөцөө яагаад урьдчилаад бариагүй юм бэ гэсэн асуулт хэвээр үлдлээ.
Төрийн их сургуулийн жилийн төлбөр 6–7 сая гэж байгаа. Манайх шиг хоёр оюутантай айлд энэ бол зээл авахаас өөр гарцгүй тоо.
Багшийн их сургуулийн мянга гаруй оюутан аравдугаар сарын 1-нд тэтгэлгийн мөнгө өнгөрсөн хичээлийн жилд олгогдоогүй гээд гарсан. Сургууль нь өөрсдөө төл гэсэн бол төр амласнаа биелүүлээгүй гэсэн үг.
Граф.мн-ийн тоогоор хоёр мянга гаруй оюутан тэр хөтөлбөрт хамрагддаг гэсэн. Тэгэхээр нэг ангийн гомдол хэрхэн шийдэгдэх вэ?
Тэр өдөр жолооч нар шатахуун, оюутнууд тэтгэлэг гээд хоёр өөр бүлэг зэрэг шахалт үзүүлсэн. Нэг лозунг болгож зангидах хүн гарвал хурдан томрох вий.
Баярхүү намын амлалт бодит үр дүнтэйгээ холбоогүй гэж бичсэн нь энд таарч байна. Сонгуулийн үг хэлэх биш, үнэ ба тэтгэлэг дээр хариу нэхэгдэж байгаа юм.
Сүлжээн дэх өнгө аяс хурцадсан гэсэн түүний бас нэг санамж бий. Би ч сэтгэгдэл дээр хүнийг талцуулсан үг их уншиж байна. Энэ чинь маргааныг шийдэх үү, өрдөх үү?
Ардчилсан нам аравдугаар сард засгийн газарт итгэл үзүүлэх эсэхийг УИХ-аар хэлэлцүүлэх гэсэн. Сайд нарын хариуцлага гээд боловсон шалтгаан хэлж байгаа ч цаана нь эдийн засгийн уур хилэн байна.
Бензин Оросоос орж ирдэг, түүхий эд Хятад руу гардаг. Гуравдагч хөршийн бодлого хэрэгтэй л дээ. Гэхдээ энэ үнийн шокон дээр баруун тийш эргэе гэсэн маргаан ард түмэнд хүрэхгүй байх.
Эдвин Сэмюэлийг тавдугаар сарын 18-нд томилж, долдугаар сард ажилд орохоор болсон гэсэн. Сири, Саудын ажил, стратегийн харилцаа гэсэн намтар нь яагаад яг одоо гэсэн асуулт төрүүлж байна. Намтар дангаараа хуйвалдаан болохгүй.
The embassy grant runs from October 2026 through December 2027, which is exactly the presidential campaign window. I want to see who actually receives the money before calling it interference.
75 мянган фунт дотор 40 нь иргэний хяналт, 35 нь залуу сонгогчдод гэсэн. Хэн авч, юу амласнаа шалгах вэ гэдгийг нээлттэй зарлахгүй бол хардлага өөрөө ургана.
Фридрих Эбертийн сан 1993 оноос энд байна. Энэ шинэ тоглогч биш. Үйлдвэрчний залуучуудын стратегид оролцсон нь сонин, гэхдээ 30 жилийн ажиллагааг нэг өгүүллээр хуйвалдаан болгох арай эрт 🙂
Конрад Аденауэрын наймдугаар сарын сургалт дээр сонгуулийн стратеги, сошиал медиа, кампанит ажлын дасгал орсон гэсэн. Намд өгч буй энэ чадвар дотоодын мэтгэлцээнийг хүчтэй болгох уу, гаднын хэлээр ярих уу?
Ханнс Зайделийн сан хуулийн төсөл боловсруулах дадлага хийлгэж, дараа нь шүүхийн шинжээч бэлтгэсэн гэж байна. Тусламж мөн үү, боловсон хүчин рүү орсон суваг уу гэдгийг нь салгах хэрэгтэй.
Эмнестийн залуучуудын сүлжээ эрх зүйн өөр талбар. Намын сургалттай нэг саванд хийж болохгүй. Гэхдээ сургууль, оюутан дээр нь хүрч байгаа нь үнэн.
NED-ийн тайланд IRI-ийн намын хөтөлбөрт 700 мянган доллар гэж бичсэн бол энэ соёлын солилцоо биш. Харин хэнтэй уулзсан, ямар шийдвэр өөрчлөгдсөн бэ гээд нэр нэхэх хэрэгтэй. Тоо ганцаараа төв штаб батлахгүй.
Японы JDS жилд 15 суудал, нийтдээ 463 хүн гэсэн тоо тийм ч давалгаа биш. Төрийн албан хаагчдыг сургадаг нь үнэн. Нөлөө гэж нэрлэхээс өмнө төгсөгчид нь хаана сууж байгааг харах хэрэгтэй 🤔
Франциск гуравдагч хөршийг сайшаасан, Хүрэлсүх Лев XIV, Паролин хоёртой уулзсан. Маренго Төв Азийн хамба нарын тэргүүн болсон. Энэ бол шашны суваг мөн, гэхдээ сонгуулийн штаб гэж уншихгүй байна.
Жи-Мобайл-оор Старлинк Мобайл гар утсаа шууд хиймэл дагуултай холбоно гэсэн. Том төхөөрөмжгүй гээд байгаа нь үнэн үү?
Иран, Венесуэл, Балбын жишээг энд зэрэгцүүлсэн нь хэт шулуун. Технологи байсан гээд зохион байгуулагч нь гадаад байсан гэсэн үг биш. Монголын жагсаал 2025 онд өөр шалтгаанаар гарсан шүү дээ.
ОУВС наймдугаар сард сонгуулийн өмнөх төсвийн эрсдэлийг сануулсан. Инфляц, түүхий эдийн хамаарал дээр улс төрийн шок давхардаж магадгүй. Би хувьсгал гэж нэрлэхээс өмнө үнэ, тэтгэлэг хоёрыг засаасай гэж бодож байна.
Мягмардорж 2023 онд дотоод харилцааг тогтворгүйжүүлэхийг гибрид аргын жагсаалтад оруулсан байсан. Тэр үед уншихад онол санагдаж байсан. Одоо үнэ, жагсаал, намын зодоон зэрэгцэхээр тэр мөр хаашаа ч хамаагүй биш болжээ.
The 2023 paper treats election influence as a method to watch, not as a case already proven. I wish more readers stopped on that distinction.
Их гүрний ашиг сонирхлыг тусад нь үнэл гэсэн өгүүлбэр надад хамгийн хэрэгтэй санагдлаа. Лондон, Берлин, Токио, Вашингтоныг нэг хардлагаар тайлбарлавал зураг бүдгэрнэ.
Өгүүлэл өөрөө «улбар шар хувьсгал гарах урьдач нөхцөл бүрэлдэж байна уу» гэж асууж байгаа болохоос, болчихлоо гэж зарлаагүй. Гарчгийг дүгнэлт мэт уншвал зохиогчийн болгоомжлол алга болно.
2025 онд тогтворгүй байдал аль хэдийн бүх улсыг хамраад байсан гэсэн. Тэгэхээр энэ жилийн хямрал гэнэтийн гэнэтийн цохилт биш, үргэлжилсэн давалгаа юм.
Авлигын эсрэг жагсаалыг Оюун-Эрдэнэ огцрохын цорын ганц шалтгаан биш, нэг хүчин зүйл гэж бичсэн байна. Нэг шалтгаан болгож хураавал бусад тоглогч харагдахгүй.
Занданшатар зүгээр нэг завсрын нэр биш. Элитүүдийн сөргөлдөөнд өөрөө татагдаж орсон гэсэн найруулга нь намын доторх бүлэглэл амьд байсныг харуулж байна.
Эрх баригч намын байр суурь суларна гэж үзээд Ардчилсан нам яг тэр завсраар идэвхжсэн. Энэ бол санамсаргүй давхцал гэхээс илүү улс төрийн тооцоо харагдаж байна.
Хямрал танхимаас гараад төрийн байгууллагууд руу орж байна гэсэн хэсэг намайг түгшээж байна. Яам солигдоход дасдаг. Байгууллага доголдоход дасдаггүй.
Албан тушаалын томилгоо тойрсон маргааныг энд шинэ шалтгаан гэж нэрлэсэн. Хэн хаана суух вэ гэдэг яриа үнийн ярианаас тусдаа фронт нээж байх шиг.
Парламентын өдөр тутмын ажил хүртэл эрх мэдлийн тэмцлийн талбар болсон гэж уншлаа. Хууль хэлэлцэх нэрийдлээр бүлэглэл тоолох бол тийм танхимд иргэний асуудал хойшлоно.
Эрх баригч нам санаачилгаа гартаа үлдээж чадах уу гэсэн асуултад би хариу алга. Хэрэв чадахгүй бол дараагийн хямрал ялагдлын эхлэл болно гэсэн мөр илүү хүнд байна.
Элитүүд хоорондоо ноцолдож байх зуур иргэд эдийн засгийн цохилтыг үүрч байна. Энэ өгүүлбэр нам ялсныг биш, хэн төлбөрөө төлж байгааг хэлж байна.
Хүнсний сагсны тоо нэг сүлжээний түүвэр гэсэн. Үндэсний статистикийн албаны индекс биш. Би тоог үгүйсгэхгүй, гэхдээ нэг дэлгүүрийн сагсыг улсын дундаж мэт ярихаас болгоомжилъё.
Станц дээрх дарааллыг зам хааснаас тусад нь харж байна. Хүн өглөө бензин авч чадахгүй бол тэр өдрийнх нь ажил, сургууль хоёулаа зогсдог.
Жолооч нар хомсдолыг арилгахыг шаардсан гэж байгаа болохоос үнэ бууруул гэж ганцаараа хашгираагүй. Нийлүүлэлт тасарсан уу, хуваарилалт муу байсан уу гэдгийг салгах хэрэгтэй.
Эрх баригчид Оросоос авч буй шатахууны үнэ өссөнтэй холбон тайлбарласан. Холбон тайлбарласан гэдэг нь шалтгааныг баталгаажуулсан баримт биш. Гэрээний үнэ хаана нийтлэгдсэнийг харах юмсан.
Үнийн өсөлт, нийлүүлэлтийн тасалдал, сургалтын зардал гурвыг нэг дор хөрс гэж нэрлэсэн. Аль нэг нь ганцаараа жагсаал болохгүй ч гурвуулаа давхцвал оч амархан очно.
Хэсэг газрын бухимдал өргөн жагсаал болох боломжтой гэж болгоомжилсон байна. Боломжтой гэсэн үг болсон гэсэн үг биш. Энэ ялгааг хадгалах хэрэгтэй.
Боловсролын асуудлыг шатахуунтай зэрэгцүүлж хурц гэсэн. Манай хорооны эцэг эхчүүд бензинээс илүү есдүгээр сарын төлбөр дээр уурладаг. Тэр ажиглалт энд таарч байна.
Аравдугаар сарын 1-ний оюутны жагсаалыг тайван гэж онцолсон байна. Тайван гарсан хүмүүсийг үймээн гэж нэрлэвэл төр өөртөө шалтаг бүтээх гээд байна гэж харддаг.
Баярхүүгийн шүүмжийн нэг үг нь хэлбэрдэл. Нам хэлбэр төдий тангараг өргөөд, үр дүнгийн хүснэгтгүй үлддэг. Тэр үгийг үнийн жагсаал дээр тавихад таарах нь эвгүй.
Ардчилсан нам хямралыг ашиглан МАН дээрх дарамтаа нэмсэн гэж шууд бичсэн. Ашигласан гэсэн үйл үг санамсаргүй биш. Сөрөг хүчин энэ цонхыг алдахгүй гэж үзсэн байх.
АН-ын шүүмжлэл гурван толгойтой: эдийн засаг, боловсон хүчний шийдвэр, сайдын хариуцлага. Гурвууланг нь нэг уриа болгож чадвал эрх баригчдад хамгаалах талбар багасна.
Дуулианы төвд орсон албан тушаалтнуудад улс төрийн хариуцлага тооцох гэсэн мөр бий. Нэр нь гараагүй болохоор би хэнийг хэлэв гэж таахгүй. Нэргүй хариуцлага бол манан.
Эдийн засгийн хүндрэл парламентын тэмцлийн зэвсэг болж байна гэсэн. Иргэний зовлон намд сум болоод эхэлбэл зовлон шийдэгдэхгүй, зөвхөн индэр солигдоно.
Танхимын бүтэлгүйтэл бүр сөрөг хүчинд шинэ үндэслэл өгнө гэж байна. Тэгвэл МАН алдаагаа нуух тусам АН-ын жагсаалт уртсана. Энэ механик хэтэрхий ил тод.
Сөргөлдөөн дотоод улс төрөөс хальж болзошгүй гэсэн анхааруулга үнийн бүлгээс хүнд. Дотоод хэрүүл хил давахад хоёр хөрш хараад суухгүй.
Энд бензин биш, Оросын газрын тосны бүтээгдэхүүн гэж илүү өргөн бичсэн. Дизель, онгоцны түлш, ахуйн хий хүртэл тэр хамааралд орж магадгүй. Нэг нэр төрлөөр тайвширч болохгүй.
Түүхий эд Хятад руу гардаг гэсэн мөрийг би экспортын орлого гэж уншиж байна. Тэр орлого тасарвал төсөв, тэтгэлэг, шатахууны татаас гурвуулаа хамт сулрана.
АНУ, Европын орнуудтай зэрэг харилцаа өргөжүүлж байгааг гуравдагч хөршийн бодлого дотор багтаасан. Европ гэж нэг улс биш. Аль нийслэл илүү жинтэй вэ гэдэг нь тодорхойгүй.
Засгийн эрх солигдвол өрнөд рүү илүү тонгойх маргаан хурцлана гэж бичсэн. Би эсрэгээрээ асууя. Шинэ засгийн газар Орос, Хятад хоёроос айгаад өрнөдийг хаачих вий?
Хоёр том хөршийн дундах хагарлын өртөг ердийн засгийн солигдолтоос өндөр байж магадгүй. Энэ өгүүлбэр хувьсгалын уриа биш, газрын зургийн анхааруулга.
Лондонгийн бүлгийг дипломатч ба грант гэж хосоор нь гарчигласан. Хоёрыг салгаж уншихгүй бол томилгоо бүрийг мөнгө мэт хардаг өвчин гарна.
Сэмюэлийн намтарт батлан хамгаалах, аюулгүй байдал гэж бий. Элчин сайдын ажлын тодорхойлолтод энэ хоёр ямар хувь эзэлдгийг яамны зарлал дээрээс харъя. Гарчигнаас бүү шүүе.
Араб хэлээрх хэвлэлд Британийн засгийг төлөөлж байсан гэсэн мөр сонин. Монголын хэвлэлийн талбар өөр хэл, өөр редакц. Тэр туршлага шууд хуулбарлагдана гэж батлах зүйл алга.
Зуучлалын арга хэрэгсэл судалж байсан гэдэг нь хуйвалдаан биш, мэргэжлийн мөр. Харин ямар зуучлал, хэний хооронд гэдгийг намтар дэлгэхгүй бол хоосон айдас үлдэнэ.
Британийн Батлан хамгаалахын академийн команд, штабын дээд дамжаа гэдэг цэргийн боловсрол. Элчин сайдад тийм мөр байх нь ер бусын. Ер бусын гээд буруу гэсэн үг биш. Асуух л хэрэгтэй.
Дипломат статус чухал шийдвэрийн түвшинд хүрэх боломж өгдөг гэсэн. Боломж гэсэн үг бий. Хүрчихсэн гээгүй. Энэ болгоомжлолыг хадгая.
Хаалттай ажлын уулзалт, протокол хоёр бодит түвшинг тодорхойлно гэж өгүүлэл өөрөө хязгаар тавьсан. Нээлттэй бус уулзалт бол дипломатын өдөр тутмын ажил. Нууц штаб гэж нэрлэхэд эрт.
Зургаадугаар сарын 25-нд элчин сайдын яам төслийн сонгон шалгаруулалт зарласан. Зарласан гэсэн үг хэнийг шалгаруулсныг хараахан хэлэхгүй. Ялагчийн нэр гараагүй байхад дүгнэлт битгий гаргая.
40 мянган фунт хүртэлх мөнгийг сонгуулийн ажиглалт ба амлалтын хэрэгжилт гэсэн хоёр ажилд гэж бичсэн. Ажиглалт нь сонгуулийг хулгайлах хэрэгсэл биш, харин эсрэгээрээ ил тод байдлын хэрэгсэл ч байж болно.
35 мянга хүртэлх фунтыг залуу сонгогчийн боловсрол, олон нийтийн мэтгэлцээнд гэсэн. Мэтгэлцээн гэсэн үг надад нам сургахаас илүү танхимын яриа санагдуулж байна. Хөтөлбөрийн нөхцөлийг уншмаар байна.
2027 оны өмнө олон улсын оролцоог онцгой гэж үзсэн шалтгаан нь сонгууль ойртсондоо. Сонгуульгүй жил эдгээр сан ажилладаггүй байсан гэж энд батлаагүй.
Гадаадын байгууллага зөвхөн төрийн бус байгууллага биш, нам, үйлдвэрчний эвлэл, залуус, төрийн алба гэсэн дөрвөн хаалгаар ордог гэсэн. Дөрвөн хаалга нэг түлхүүр биш.
Улс төрийн шийдвэр боловсруулдаг хүмүүстэй шууд харилцаа гэж тодорхойлсон. Шууд гэсэн үг уулзалт, сургалт, санамж бичиг гурвын алинд нь хамаарах нь тодорхойгүй. Би уулзалтын бүртгэл хармаар байна.
Фридрих Эбертийн сан намуудад эдийн засгийн хөтөлбөрөөр зөвлөдөг гэсэн. Зөвлөгөө бол төсөл бичихэд туслах уу, эсвэл мөрийн хөтөлбөрийг засаж өгөх үү. Хоёр дахь нь хамаагүй илүү улс төрийн үйлдэл.
Үйлдвэрчний эвлэлтэй хамтардаг гэсэн мөр намын сургалтаас өөр. Үйлдвэрчний гишүүн бол сонгогчдын өргөн давхарга. Тэндхийн сургалт сонгуулийн яриа болоход амархан.
Конрад Аденауэрын сан залуу улс төрч бэлтгэдэг гэсэн ерөнхий мөр бий. Бэлтгэдэг гэсэн үг хэнийг, ямар намын хүнийг гэдгийг хэлээгүй. Нэргүй сурагч дээр хуйвалдаан барихгүй.
Наймдугаар сарын бүсийн хөтөлбөрт Монголын төлөөлөгч орсон. Бүсийн гэсэн үг зөвхөн Монголын сонгуульд зориулсан анги биш байж магадгүй. Хэн хамт суусныг мэдэхгүйгээр Монгол руу чиглэсэн гэж хэлэхэд эрт.
Эмнестийг Их Британид үүссэн гэж онцолсон. Үүссэн газар нь өнөөгийн Монгол дахь салбарынхаа шийдвэрийг гаргадаг гэсэн үг биш. Салбарын бие даалтыг нь асуух хэрэгтэй.
2022 онд 11 түншлэл байгуулж бэхжүүлсэн гэсэн тоо бий. Арван нэгэн байгууллагын нэр энд алга. Нэргүй тоо бол газрын зураг биш, зөвхөн хэмжээ.
Цахим хуудсан дээрх хөтөлбөр сурагч, оюутан, сайн дурынхан гэсэн гурван насны бүлэгт хүрнэ. Сурагч хүртэл орсон бол энэ намын сургалтаас өөр, сургуулийн орчин руу орсон ажил.
Дөрөвдүгээр сарын 21-нд хүний эрхийн байдлын үнэлгээ нийтэлсэн. Үнэлгээ гэсэн үг шүүмжлэл агуулж болно. Тэр текст сонгуулийн уриа болсон уу, үгүй юу гэдгийг уншаагүй хүн бүү давтана.
Америкийн бүтцийг германыхаас дутахгүй гэж тусад нь гарчигласан. Хоёр улсын сувгийг нэг «баруун» гэж хаяхгүй гэсэн зохиогчийн оролдлого энд харагдаж байна. Би тэр ялгааг хүлээн авч байна.
IRI-ийн хөтөлбөр намуудыг бэхжүүлнэ гэж нэрлэгдсэн. Бэхжүүлнэ гэдэг аль нам, аль далавч вэ. Нэг намыг чадвартай болгох, бүх намыг ижил чадвартай болгох хоёр өөр үр дүн.
Монгол, Америкийн намуудын солилцоо гэж бичсэн. Солилцоо бол айлчлал, семинар, штабын дадлага гурвын аль нь вэ. Хамгийн сүүлийнх нь л сонгуулийн техник дамжуулна.
Японыг АНУ-ын стратегийн түнш гэж хавсаргасан. Түнш гэсэн үг Токио Вашингтоны даалгавраар сургалт явуулдаг гэсэн үг биш. Тэр холбоосыг батлах эшлэл энд алга.
JDS 2001 оноос хэрэгжиж байгаа. Сонгуулийн өмнөх шинэ төсөл биш, хорин жил давтан явсан суваг. Хуучин суваг гэнэт аюултай болсон шалтгааныг тайлбарлах хэрэгтэй.
2026 оны элсэлт магистр, докторын хөтөлбөр санал болгож байна. Доктор хамгаалсан хүн намын ухуулагч болдоггүй. Төрийн яаманд суудаг. Тэр ялгааг алдахгүй байя.
Жилд 15 байр, нийт 463 тэтгэлэг гэсэн тоог би өөр өнцгөөс харъя. 463 хүн Монголын төрийн албаны хэдэн хувь вэ. Хувь гаргаагүй цэвэр тоо айдас, тайвшрал хоёрыг зэрэг төрүүлдэг.
Ирээдүйн удирдагчдын арга барилд нөлөөлөх мэргэжлийн холбоо үүснэ гэж бичсэн. Нөлөөлнө гэсэн үг чиглүүлнэ гэсэн үг биш. Япон дахь сургалт нягтлан бодох, бодлого бичих аль нь вэ гэдгээс шалтгаална.
Ватиканыг бусад сантай зэрэгцүүлэхэд шашны суваг тусдаа гэж онцолсон. Нам, үйлдвэрчин, шашин гурвыг нэг төв удирдана гэж энд хэлээгүй. Уншигч бүү наа.
Тавдугаар сард Улаанбаатарын сүмийн дэргэд Студиум төв нээгдсэн. Зориулалт нь гадаадын номлогчдод хэрхэн туслах вэ?
Myagmar treats the German partnership as extra strategic room for Mongolia, not as a leash. That sentence is in the same piece as the warnings, and it should stay visible.
Баярхүү гуравдагч хөршийг монголын дипломатын ололт гэж нэрлэдэг. Тэгэхээр гадаад суваг бүрийг алдагдал гэж унших нь түүний байр суурьтай зөрчилдөнө. Хоёр судлаач нэг аман дээр биш.
The piece says cooperation can widen Mongolia’s choices and still open channels of influence. Both halves are there. Dropping the first half turns analysis into a poster.
Протоколын айлчлалаас хальсан гэсэн дүгнэлт жагсаалын тухай биш, өдөр тутмын ажлын тухай. Нам, залуучууд, төрийн алба, эрх зүй, шашин гэсэн таван талбар зэрэг нэр дурдагдсан.
Different programs covering parties, youth, cadres, rights and religion do not, by themselves, prove one coordinator. The article says that out loud. I would not let a comment section erase it.
Хөтөлбөрийн тэргүүлэх чиглэлийг хэн тогтоодог вэ гэсэн асуулт хамгийн шударга нь. Хариуг нь нийтлэл өгөөгүй. Асуулт үлдээсэн газрыг хариу болгож хувиргавал буруу.
How this lands on the elite and the public agenda by 2027 is left open. An open question is not a prediction of regime change.
СпейсЭкс-ийн технологи үүрэн сүлжээгүй үед утсыг хиймэл дагуултай шууд холбоно гэсэн. Хот доторх жагсаалд хэрхэн нөлөөлөх вэ?
mobispace is described as a satellite channel for messages and some apps, not as its own messenger. That technical limit matters before anyone calls it a command tool.
Иранд 2022 онд терминал нийлүүлэгдэж байсан гэсэн. Терминал нийлүүлэх, жагсаалыг гаднаас удирдах хоёр үйлдэл. Эхнийх нь энд баримттай, хоёр дахь нь дүгнэлт.
В январе 2026 года иностранные издания писали, что Старлинк обходил отключения в Иране. Это чужой сюжет. Переносить его сюда нельзя.
Венесуэлийн төлөөлөгч НҮБ дээр өөр үр дүн дамжуулахад гадаадын төв Старлинк ашигласан гэж хэлсэн. Нийтлэл тэр даруйдаа эх сурвалжийг шалгасан уу?
Непальское расследование касается Дискорд и ограничений соцсетей в Катманду. Это не протокол события напрямую.
69,4 хувь гэсэн цахим үзэгчийн тоог хараат бус үнэлгээ гэж эх сурвалжгүй оруулсан. Үнэлгээ хэнийх вэ, аль сарынх вэ. Тоо том байх тусам эх сурвалж илүү хэрэгтэй.
Главные каналы названы прямо: Фейсбук, Мессенджер и ТикТок. Если спор идёт о координации, смотреть надо эти три, а не любые другие.
Үүрэн сүлжээ байхгүй, эсвэл хэсэгчлэн доголдсон үед нэмэлт суваг нээнэ гэсэн. Хэсэгчилсэн доголдол манайд ууланд, хотоос гадна их байдаг. Жагсаалын талбай дээр биш, малчны гарт энэ илүү хэрэгтэй байж магадгүй.
Гурван улсын туршлага технологи өөр өөр үүрэгтэй гэж эцэст нь зөөлрүүлсэн. Эхэндээ нэг хэрэгсэл мэт уншигдаад, төгсгөлд нь өөр өөр үүрэг гэсэн. Би төгсгөлийн мөрийг илүү үнэлж байна.
Монголд шинэ холбооны боломж, түүнийг дагасан аюул хоёрыг зэрэг үнэл гэсэн. Боломжийг хаяад аюулыг дангаар нь үлдээвэл нийтлэл өөрөө хагас болно.
Стратегийн харилцааны туршлагатай элчинг томилсон, грантын уралдаан нээсэн, залуучуудын хөтөлбөр ажилласан, хиймэл дагуул нэмэгдсэн. Дөрвийг нэг өгүүлбэрт хийсэн. Нэг өгүүлбэр нэг штаб биш.
Цаг хугацааны давхцлыг тусад нь судлах хэрэгтэй, гэхдээ нэгдсэн төв байгаа нь нотлогдоогүй гэж хоёр дахь өгүүлбэр нь эхнийг нь барьж байна. Хоёуланг нь хамт ишлээгүй хүн нийтлэлийг мушгина.
2025 оны авлигын эсрэг жагсаал засгийн газар солигдохоос өмнө болсон. Өмнө нь болсон гэсэн дараалал шалтгаан мөн гэж автоматаар болохгүй. Дараалал, шалтгаан хоёрыг салгамаар байна.
Суларсан нам, давшиж буй сөрөг хүчин, үнэ, эсэргүүцэл, гадаадын боловсон хүчний хөтөлбөр нэгэн зэрэг гэсэн. Зэрэг гэсэн үг уялдаатай гэсэн үг биш. Цаг давхцах, гар нэг байх хоёр өөр.
Салангид шаардлага нэгдэх аюулыг онцгой гэж нэрлэсэн. Нэгдэхгүй бол таван жижиг гомдол. Нэгдвэл нэг том шаардлага. Одоогоор нэгдсэн штаб харагдсангүй гэж би уншиж байна.
Шатахуун, хүнс, сургалтын зардлын жагсаал аль хэдийн улс төрийн шинжтэй болсон гэж үзсэн. Шинжтэй болсон гэдэг нь нам байгуулсан гэсэн үг биш. Лозунг намын тамгагүй ч улс төрийн үр дагавартай.
Эдийн засгийн уриа огцролт, ээлжит бус сонгууль болон солигдож болзошгүй. Болзошгүй гэсэн нөхцөл биелээгүй. Би гудамжинд тийм лозунг хараахан үзээгүй.
Залуучууд чухал үүрэг гүйцэтгэж магадгүй гэсэн. Магадгүй гэсэн үгийг хассан ишлэл бүү тарлагаарай. Оюутны байгууллага, сошиал сүлжээ хоёр түгээх хэрэгсэл болохоос, шийдвэр гаргагч биш.
Сөрөг хүчинд дарамт нэмэх улс төрийн механизм бий гэсэн. Механизм гэж итгэл үзүүлэх санал, хариуцлагын шаардлага хоёрыг хэлж байх шиг. Гудамжны бүлэг биш, парламентын хэрэгсэл.
Мягмардоржийг Хүмүүнлэгийн ухааны их сургуулийн ахлах багш, доктор гэж албан тушаалаар нь нэрлэсэн. Энэ нь түүний өгүүллийг намхны хуудас биш, эрдмийн ажил гэж уншихыг сануулж байна.
Өгүүллийн нэр нь орчин үеийн олон улсын харилцаа ба гибрид дайны судалгаа, үнэлгээ. Нэр дотор нь үнэлгээ гэж байгаа болохоос, Монголд дайн болчихлоо гээгүй.
Өнгөт хувьсгалыг Монголд холбож гибрид аргын жагсаалтад оруулсан гэж эшэлсэн. Жагсаалтад оруулсан гэсэн үг хэрэгжсэн гэсэн үг биш. Эрдэмтэн эрсдэлийг жагсаадаг, тагнуулч биш.
Дотоод зөрчил, эсэргүүцлийг өдөөж болзошгүй үйлдлийг эрчимжүүлэх арга гэж тодорхойлсон. Болзошгүй гэсэн үг дахин гарч ирж байна. Болзошгүйг болсон болгож хувиргавал зохиогч биш, уншигч хэтрүүлнэ.
Олон улсын сангийн боловсролын хөтөлбөр нам, төрийн байгууллагын хүмүүстэй холбоо тогтоодог. Холбоо тогтоох, шийдвэрийг нь бичиж өгөх хоёрын хооронд урт зам бий. Тэр замыг алгассан коммент битгий хий.
Эдийн засгийн хямрал, олон нийтийн бухимдал, элитийн тэмцэл гурав цагтаа давхцвал өргөн донсолгоо гарч магадгүй. Гурван нөхцөл зэрэг биелээгүй байхад донсолгоог өнөөдрийн мэдээ мэт бичих хэрэггүй.
2027 оны сонгууль дотоодын ноцтой зөрчлүүдийн дунд ойртож байна гэсэн эхлэл айдас төрүүлэх гээгүй, хугацаа ойртсоныг хэлж байна. Ойртсон хугацаа өөрөө хувьсгал биш.
МАН нөлөөгөө хадгалахыг оролдож, АН дарамтаа нэмж, гадаадын сангууд ажлаа үргэлжлүүлж байна. Гурван өгүүлбэр гурван өөр субьект. Нэгийг нь нөгөө хоёрынхоо захиалагч битгий болго.
Ерөнхийлөгчийн кампанит ажил төрт ёсны хувьд ноцтой сорилт болж байна гэж дүгнэсэн. Сорилт гэсэн үг уналт гэсэн үг биш. Төрт ёс шалгалтаа давах уу гэдэг нээлттэй.
Сонгууль, парламентын механизмаар хямралаас гарах зам байсаар байгаа гэж нийтлэл хаалттай биш үлдээсэн. Энэ мөр гудамжны хувилбартай зэрэгцэж байгаа болохоос, арчигдсан биш.
Эдийн засаг цаашаа муудвал тэмцэл гудамжинд гарна гэсэн нөхцөл бий. Муудахгүй бол гудамж биш, танхим үлдэнэ. Тиймээс үнэ, нийлүүлэлт хоёр ирэх саруудад илүү чухал.
Бухимдал засгийн эрхийг солих хөдөлгөөн болбол хэн давуу байдал авах вэ гэж асуусан. Асуулт хариултаа нуугаагүй, хариу байхгүй. Давуу тал гадаадын санд байна гэж бүү өөрөө бөглө.
Ирэх сарууд шийдвэрлэх үе гэсэн төгсгөл кампанит ажил эхлээгүй байхад хугацааг шахсан. Шийдвэрлэх үе гэдэг нь одоо уншаад мартчих биш, баримтаа дагаж бай гэсэн шаардлага.
Зохиогч нь сэтгүүлч Зоригтийн Хулан гэж нэрээ тавьсан. Голмедээний тусгай дүн шинжилгээ гэж төрөлөө бас хэлсэн. Нэргүй эх сурвалж ашигласан уу?
Эх сурвалжаа монголын болон олон улсын хэвлэл, дипломат баримт, гадаадын тайлан, Мягмардорж, Баярхүү хоёрын бүтээл гэж задалсан. Таван төрөл. Аль мөр аль төрлөөс ирснийг хүснэгтлээгүй нь миний гол гомдол.
Салангид үйл явдлыг нэг зураг болгосон гэж төгсгөлдөө хэлсэн. Нэг зураг хэрэгтэй. Гэхдээ нэг зураг бүх сум нэг гар руу заана гэсэн үг биш. Зохиогч тэгж хэлээгүй гэдгийг дахин уншаад батлав.
Төрийн бүрэн эрх, дотоод тогтвортой байдал, олон улсын байр суурь гэсэн гурван үр дагаврыг төгсгөлд жагсаасан. Гурвууланг нь нэгэн зэрэг алдана гээгүй. Аль нь илүү эмзэг вэ гэсэн асуулт үлдээсэн.
Би энэ материалыг аймшигт танилцуулга биш, шалгах жагсаалт гэж авч үлдье. Үнэ, тэтгэлэг, томилгоо, грантын ялагч, хиймэл дагуулын бодит хэрэглээ. Эдгээрийн аль нь баримтаараа гүйцэхгүй байна, тэрийг нь дараагийн сард нь нэхье 🙂