Цэргийн нисгэгчгүй онгоц, хиймэл оюун ухаан зэрэг технологи хөгжихийн хэрээр цөмийн терроризмын аюул хурдацтай нэмэгдэж байна. Радиологийн болон цөмийн террорист халдлагын үр дагавар нь нэг улсын хил хязгаарыг давж, олон улсын энх тайван, аюулгүй байдлыг алдагдуулж болзошгүй.
Хэдийгээр цөмийн терроризмын хатуу тодорхойлолт байхгүй ч бохир бөмбөг ашиглах, атомын цахилгаан станц руу халдлага хийх, хулгайлсан цөмийн зэвсгийг ашиглах, гар аргаар хийсэн цөмийн төхөөрөмжийг дэлбэлэх зэрэг ийм халдлагын жишээг дурдвал.
Бага магадлалтай – гамшгийн үр дагавар __GTAG6__ Технологи оршин тогтносноос хойш бараг 80 жилийн хугацаанд цөмийн террорист халдлага гараагүй бөгөөд ийм аюул заналхийлэх магадлал бага хэвээр байгаа ч байсаар байна. Мөн ийм халдлага тохиолдвол энэ нь маш ноцтой үр дагаварт хүргэнэ.
Террорист бүлэглэлүүд үүнтэй төстэй халдлага үйлдэхээр оролдсон байж магадгүй юм. Тухайлбал, есдүгээр сарын 11-ний өдөр Нью-Йорк хотноо Дэлхийн худалдааны төвийн ихэр цамхгийг сүйрүүлсэн халдлагын ард байсан “Аль-Каида” террорист байгууллага цөмийн терроризмын ажиллагаа явуулах бодолтой байгаагаа удаа дараа мэдэгдсэн. Мөн цацраг идэвхт бодисыг хууль бусаар хил нэвтрүүлэх, хулгайлах гэмт хэрэг их бүртгэгдсэн. Тодруулбал, 2021 онд Тажикистаны эрх баригчид ураны давхар ислийн шахмал 133 ширхэгийг хулгайлсан гэж мэдээлсэн. Тэднийг тус улсын дотоодод хууль бусаар тээвэрлэх эсвэл аль-Каида бүлэглэл байсаар байгаа Афганистан руу зөөвөрлөхөд ашиглаж болно гэж таамаглаж байсан.
НҮБ-ын Терроризмын эсрэг төвийн (UNCCT) захирал Мауро Медико “Өнөөдрийн аюул урьд өмнөхөөсөө илүү их байна гэж би бодож байна.
“Террорист бүлэглэл, хувь хүмүүс шинэ технологи ашиглах нь нэмэгдсээр байна. Тэд хиймэл оюун ухааны салбарын мэргэжилтнүүдийг оролцуулаад мэргэжилтнүүдийг татдаг бөгөөд террорист халдлагад нисгэгчгүй онгоц ашиглаж байгааг бид аль хэдийн харсан. Энэ хандлага нь бохир бөмбөг тээвэрлэхэд нисгэгчгүй онгоц ашиглах магадлалыг нэмэгдүүлж байна” гэж тэр тэмдэглэв.
Дэлхийн цөмийн аюулгүй байдлын системийг бэхжүүлэх 4=”notranslate”_G class=”notranslate”>__GTAG5__ НҮБ-ын Терроризмын эсрэг албанаас мэдээлснээр цөмийн болон бусад цацраг идэвхт материалыг ашиглан терроризмоос урьдчилан сэргийлэх олон улсын эрх зүйн орчныг бэхжүүлэх нь гишүүн улс бүр болон олон улсын хамтын нийгэмлэгийн тэргүүлэх чиглэл юм.
Тавдугаар сард Цөмийн зэвсгийг дэлгэрүүлэхгүй байх гэрээний 2026 оны бага хурлын хүрээнд болсон хурал дээр Мауро Медико тэргүүтэй илтгэгчид НҮБ-ын бүх гишүүн орнуудыг Цөмийн терроризмын үйлдлийг таслан зогсоох олон улсын конвенцид аль болох хурдан нэгдэхийг уриалав.
Дэлхийн цөмийн аюулгүй байдлын бүтцийн нэг гол бүрэлдэхүүн хэсэг болох энэхүү конвенц нь цөмийн терроризмын үйлдлийг гэмт хэрэгт тооцох эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж, энэ төрлийн аюул заналхийлэлтэй тэмцэх олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлж байна.
Улс төрийн хүсэл зориг дутмаг биш, харин боломж дутмаг байна _G class=”notranslate”>__GTAG7__Гэсэн хэдий ч конвенцийг баталснаас хойш 21 жилийн хугацаанд олон тооны улс орнууд нэгдэн орсон ч 66 орчим улс нэгдээгүй байна. Мауро Медико тайлбарласнаар шалтгаан нь улс төрийн хүсэл зориг дутмаг биш, харин техникийн хүчин чадал дутмаг байна. “Юуны өмнө бусад улстай хамтран ажиллах үр дүнтэй механизм, мөрдөн байцаалт явуулах, шүүхийн мэдээлэл солилцох боломж, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг хэрэгжүүлэх арга хэрэгслийг багтаасан найдвартай хууль эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх шаардлагатай” гэж тэр хэллээ.
НҮБ-ын Терроризмын эсрэг алба нь Европын холбоотой хамтран үндэсний засгийн газруудыг Конвенцид нэгдэн ороход дэмжлэг үзүүлж, конвенцийг бүрэн хэрэгжүүлэхэд нь дэмжлэг үзүүлдэг. “Одоогоор цөмийн терроризмын тохиолдол гараагүй” гэж Мауро Медико хэлэв. “Энэ нь нэг талаар одоо байгаа механизмтай холбоотой. Гэсэн хэдий ч ийм зүйл болохгүй байхын тулд гишүүн орнуудын хүчин чармайлтыг үргэлжлүүлэн дэмжих шаардлагатай байна.”