Казахстан болон НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (ХХААБ) гурван шинэ төсөл хэрэгжүүлж эхлээд байна. Эдгээр нь Казахстанд хөдөө аж ахуйгаа бэхжүүлэх, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх, тэр дундаа шинэлэг арга барилаар дамжуулан туслах зорилготой юм.
НҮБ-ын ХХААБ-ын Европ, Төв Азийн бүсийн орлогч төлөөлөгч Раймунд Жехле “Эдгээр төслүүд нь үндэсний үржлийн болон үрийн тогтолцоог бэхжүүлэхээс эхлээд царцааны дэгдэлтийн аюулаас урьдчилан сэргийлэх системийг боловсронгуй болгох, хөрсний нүүрстөрөгчийн агууламж, нөөцөд найдвартай хяналт тавих үндсийг тавих хүртэл бидний хамтын тэргүүлэх чиглэлүүдийг бодит ажил болгоход тусалж байна.
Тариалангийн үйлдвэрлэлийг шинэчлэх
“Казахстаны сортуудыг урт хугацаанд шийдвэрлэх” төсөл үржлийн болон үрийн аж ахуй. Казахстаны хүнсний аюулгүй байдал, хөдөөгийн амьжиргаа, экспорт нь газар тариалан, ялангуяа улаан буудай, арвай, эрдэнэ шиш зэрэг үр тарианаас ихээхэн хамааралтай.
Гэсэн хэдий ч үржүүлгийн байгууллагууд хуучирсан дэд бүтэц, орчин үеийн багаж хэрэгслийн хүртээмж хязгаарлагдмал, шинэ сорт нэвтрүүлэх удаашралтай, судалгааны байгууллагууд болон арилжааны үр үйлдвэрлэгчдийн хоорондын холбоо сул байдаг. Эдгээр бэрхшээлүүд нь Казахстаныг импортын сорт, үрээс хараат болгоход хүргэсэн.
Төслийн эхний үе шат нь дотоодын үржүүлгийн болон үрийн аж ахуйн тогтолцоог сэргээх, тариаланчдын өндөр чанартай тариалах материалын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, импортын хараат байдлыг бууруулахад шаардлагатай шинжлэх ухаан, институци, удирдлагын баазыг бүрдүүлнэ. Энэ нь талбайн болон цэцэрлэгжүүлэлтийн ургац (алимны модыг оруулаад) хоёуланг нь хамрах болно.
Төсөл нь эмэгтэй тариаланчид, судлаачид, өргөтгөлийн ажилчид болон эмэгтэйчүүдийн тэргүүлсэн фермийн оролцоог дэмжих болно.
Царцааны дэгдэлтээс урьдчилан сэргийлэх
Мөн НҮБ-ын ХХААБ нь Казахстанд хиймэл оюун ухаан, нисгэгчгүй онгоц ашиглан царцааны дэгдэлтийн хяналт, таамаглалыг сайжруулахад туслах болно. Царцааны дэгдэлт нь газар тариалан, бэлчээрийн талбай, улмаар хөдөөгийн хүн амын хүнсний аюулгүй байдал, амьжиргаанд ноцтой аюул учруулж байна.
Эрт сэрэмжлүүлэг, хариу арга хэмжээ авах системийн үр нөлөөг сайжруулах нь хохирлоос урьдчилан сэргийлэх эсвэл багасгах гол арга зам юм.
НҮБ-ын ХХААБ нь Казахстаны эрх баригчидтай нягт хамтран ажиллаж, царцааны хяналт, хяналтын мэдээлэл цуглуулах, дүн шинжилгээ хийх, урьдчилан таамаглах дэвшилтэт гео орон зайн болон хиймэл оюун ухааны хэрэгслийг хөгжүүлэх болно.
Эрүүл хөрс нь уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл
Казахстан улс 219 сая гаруй га газар тариалангийн талбайтай ч сүүлийн хэдэн арван жилд бэлчээрийн хөрсөн дэх органик нүүрстөрөгчийн нөөцийн алдагдал 20-40 хувьтай байна. Энэ нь хөрсний бүтэц, ус хадгалах чадвар муудаж, уур амьсгалын эрс тэс үзэгдэлд өртөмтгий байдлыг нэмэгдүүлэхэд хүргэсэн.
Шинэ төслүүдийн нэг нь хөрсөн дэх органик нүүрстөрөгчийн нөөцийг хянах, тайлагнах, баталгаажуулах үндэсний тогтолцоог хөгжүүлэхэд хувь нэмэр оруулна. Энэ нь Казахстанд найдвартай, олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн системийг бий болгоход тусална.
НҮБ-ын ХХААБ болон Казахстан улс хамтран ажлын төлөвлөгөө гаргаж, үндэсний лабораторийн сүлжээг шинэчилж, баталгаажуулна. Хиймэл дагуулын болон газрын өгөгдлүүдийг ашиглан хөрсний органик нүүрстөрөгчийн мониторингийн систем, аналитик хэрэгслүүдийг боловсруулж, одоо байгаа үндэсний геопорталтай нэгтгэх болно.
Сургалтад эмэгтэйчүүд, залуучууд зэрэг 80-аас доошгүй үндэсний мэргэжилтэн, 500 гаруй тариаланч оролцоно.
Ирэх жилүүдэд инноваци, институцийн чадавхийг бэхжүүлэх, практик ур чадварыг хөгжүүлэх зэрэг гурван төслийг хослуулан хэрэгжүүлснээр Казахстаны хөдөө аж ахуйн салбарын бүтээмж, гадны нөлөөнд тэсвэртэй байдлыг сайжруулахад тустай.