Ирантай хийсэн дайн нь Палестинчуудын эсрэг хүний эрхийг зөрчих явдал эрс нэмэгдэж буйгаас дэлхий нийтийн анхаарлыг сарниулав. Эзлэгдсэн Палестины нутаг дэвсгэр, тэр дундаа Зүүн Иерусалим, Израилийн байдлыг шалгах НҮБ-ын бие даасан олон улсын комисс лхагва гарагт энэ тухай мэдэгдэв.
Хэдий хурцадмал байдлыг намжаах эхний алхам болох түр гал зогсоох тухай зарласан ч олон улсын хуулийг зөрчиж, энгийн иргэдийн эсрэг халдлага үйлдсэн талууд хариуцлага хүлээх ёстой гэж Комиссын гишүүд онцоллоо.
Энгийн хүн амын байдал
Бие даасан шинжээчид Израилийн олон газар нутаг болон Палестины эзлэгдсэн нутаг дэвсгэр пуужингийн цохилтод өртсөн гэж тэмдэглэжээ. Эрт сэрэмжлүүлгийн систем, хамгаалалтын хэрэгсэлгүй Палестины нийгэмлэгүүд, түүнчлэн цэргийн байгууламжийн ойролцоо амьдардаг израильчууд болон хоргодох байранд нэвтрэх боломж хязгаарлагдмал Израилийн Палестины иргэд, тэр дундаа хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Бедуин тосгонд байгаа байдал онцгой анхаарал татаж байна.
Комиссоос мэдээлснээр, 2-р сарын 28-нд бүс нутгийн хурцадмал байдал эхэлснээс хойш Эзлэгдсэн Палестины нутаг дэвсгэрт хүний эрхийн байдал эрс муудсан боловч өргөн хүрээний мөргөлдөөн нь Палестинчуудын анхаарлыг сарниулж байна.
Мэргэжилтнүүд мөн Израилийн Кнессет терроризмтэй холбоотой аллага үйлдсэн хэрэгт буруутгагдаж буй Палестины шүүгдэгчдийг дүүжлэх ял ногдуулах цаазын ялын тухай хуулийг баталсныг буруушаав. Комисс цаазаар авах ялыг эсэргүүцэж байгаа бөгөөд хууль нь Палестинчуудыг ялгаварлан гадуурхаж байгааг тэмдэглэжээ.
Газа дахь хүмүүнлэгийн байдал
Хоёрдугаар сарын сүүлчээс хойш Газын зурваст агаарын цохилт, буудлага, нисгэгчгүй онгоцнуудын дайралт үргэлжилсээр байгаа бөгөөд үүний улмаас 200 гаруй хүн амь үрэгджээ. Үүний зэрэгцээ, Комиссийн мэдэгдэлд дурдсанаар, Израилийн эрх баригчид хилийн боомтуудын үйл ажиллагааг хааж, хязгаарлаж, хэд хэдэн газарт хүмүүнлэгийн тээвэрлэлтийг зогсоож, эмнэлгийн нүүлгэн шилжүүлэлтийг бараг бүрмөсөн зогсоож, тус салбарын оршин суугчдыг гэртээ буцаж ирэхээс сэргийлсэн байна.
Бие даасан шинжээчид 2025 оны 10-р сард гал зогсоосны дараа ч Газын зурваст хүмүүнлэгийн байдал туйлын хүнд хэвээр байна: хүн ам эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ, хоол хүнс, орон сууцны хомсдолтой тулгарч байгааг онцоллоо.
Баруун эрэг: Хүчирхийлэл нэмэгдэж, суурьшлын хүрээ өргөжиж байна
Хоёрдугаар сарын 28-наас хойш Баруун эрэгт, түүний дотор Зүүн Иерусалимд 22 палестин, тэр дундаа хүүхдүүд амь үрэгдлээ гэж Комисс мэдэгдэв. НҮБ-ын Хүмүүнлэгийн хэрэг эрхлэх газраас (OCHA) мэдээлснээр, суурьшсан хүмүүсийн халдлагад дор хаяж зургаан хүн амиа алдсан байна.
Комисс өдөр бүр Израилийн оршин суугчид, ихэвчлэн цэргийн дэмжлэгтэйгээр довтолгоог мэдээлдэг. Палестинчуудыг нүүлгэн шилжүүлж, газар нутгийг нь булаан авах зэрэг шинэ заставуудыг байгуулж, газар нутгуудад хяналтаа чангатгаж байна.
Мэргэжилтнүүд Палестины хүн амыг айлган сүрдүүлж, нүүлгэн шилжүүлэх зорилгоор ашигладаг бэлгийн болон жендэрт суурилсан хүчирхийлэл нэмэгдэж, бараг бүрэн шийтгэл хүлээхгүй байгаад онцгойлон санаа зовж байна.
Хуулийн үнэлгээ
Израиль эзлэн түрэмгийлэгч гүрний хувьд Палестины хүн амыг хамгаалах үүрэгтэй гэдгийг Комисс сануулав. Тэрээр мөн Олон улсын шүүхээс гаргасан зөвлөмжийн дүгнэлтийг дурдаад, Израиль эзлэгдсэн нутаг дэвсгэрт байсаар байгаа нь хууль бус бөгөөд сууринг өргөтгөх, нэгтгэх бодлого нь олон улсын хуулийг зөрчиж байна гэжээ.
Мэргэжилтнүүд өөрсдийн үнэлгээгээр Комиссоос өмнө нь “геноцид” гэж үзсэн үйлдлүүд Газын зурваст үргэлжилж болзошгүйд ноцтой түгшиж байгаагаа илэрхийлэв.