Яагаад сая сая хүн хоол хүнс, орон сууц, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний хүртээмжгүй байхад хувийн компаниуд хэт их ашиг олдог вэ? Тэгш бус байдал нь дэлхийн олон сая хүмүүсийн амьдралыг тодорхойлдог гол хүчин зүйл болж байна. Энэ тухай НҮБ-ын Хүний эрхийн дээд комиссар Волкер Турк пүрэв гарагт Женевт НҮБ-ын Хүний эрхийн зөвлөлийн хуралдаан дээр үг хэлэхдээ мэдэгдэв.
Түүний хэлснээр, өнөөдөр дэлхийн дөрөв дэх хүн бүр зохистой хооллолтгүй үлдэх эрсдэлтэй бөгөөд хүн амын гуравны нэг нь зохистой орон сууцанд хамрагдаж чадахгүй байна. Ажилчдын талаас илүү хувь нь албан бус эдийн засагт буюу цалинтай өвчний чөлөө, жирэмсний амралт, нийгмийн хамгааллын бусад хэлбэргүйгээр ажилладаг. Энэ нь ялангуяа эмэгтэйчүүдийн хувьд үнэн юм: дэлхийн нийт ажилчдын бараг 60 хувь нь албан бус салбарт ажилладаг.
Дэлхий даяар тэгш бус байдал нэмэгдсээр байна. Сүүлийн хорин жилийн хугацаанд хүн амын хамгийн баян нэг хувь нь дэлхийн шинэ баялгийн 41 хувийг олж авсан бол доод тал нь ердөө нэг орчим хувийг л нэмэгдүүлсэн байна.
Эдийн засаг ард түмэнд үйлчлэх ёстой
Улс хоорондын тэгш бус байдлын нэг шалтгаан нь өрийн дарамт хэвээр байна. Хөгжиж буй орнууд 2024 онд 415 тэрбум ам.долларын өрийн хүү төлсөн нь 10 жилийн өмнө төлж байснаас хоёр дахин их байна. Туркийн хэлснээр эдгээр төлбөр нь боловсрол, эрүүл мэнд, нийгмийн хамгаалалд хуваарилагдах эх үүсвэрийг бууруулдаг.
“Цөөн хэдэн тэрбум нь цэцэглэн хөгжих ирээдүйг бид хүлээн зөвшөөрч чадахгүй” гэж Турк онцолжээ.
Дээд комиссар олон улсын санхүүгийн тогтолцоог шинэчлэх, өрийн бодлогод хандах хандлагыг эргэн харж, нийгмийн хамгааллын хүртээмжийг нэмэгдүүлэхийг уриалав. Түүнчлэн хөгжлийн гол үзүүлэлт болох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээс татгалзах шаардлагатай байгааг ч онцолсон. Тэрээр хэлэхдээ, ахиц дэвшлийн жинхэнэ хэмжүүр нь хүмүүсийн сайн сайхан байдал, эдийн засгийн үр ашгийг шударга хуваарилах явдал байх ёстой.
Нийгмийн ашиг тусын тулд инноваци
Эдийн засгийн өсөлтийг хэрхэн тэгшитгэх талаар НҮБ-ын өөр нэг арга хэмжээнд мөн энэ долоо хоногт зохион байгуулсан. Эдийн засагч, Лондонгийн их сургуулийн коллежийн профессор, Инноваци, нийтийн үнэ цэнийн хүрээлэнгийн үүсгэн байгуулагч Мариана Маззукато Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын (ОУХБ) инновацийн өдөрлөгт үг хэлэхдээ, аж үйлдвэрийн бодлого нь нийтийн сайн сайхны төлөө чиглэгдэх ёстой
Төрийн худалдан авалт нь инновацийн хүчирхэг хэрэгсэл болж чадна гэдгийг эдийн засагч онцолсон. Тухайлбал, сургуулийн хоол тэжээлийн хөтөлбөрийг зөвхөн үдийн цайгаар хангахаас гадна тогтвортой хөдөө аж ахуй, орон нутгийн үйлдвэрлэл, хүүхдийн эрүүл хооллолтыг дэмжихэд ашиглаж болно.
Тэрээр хагас дамжуулагчийн үйлдвэрлэлийг дэмжих хууль тогтоомжийг боловсруулж буй АНУ-ын туршлагыг мөн онцоллоо. Засгийн газрын татаас авсан компаниуд ажиллах хүч бэлтгэх төлөвлөгөө, томоохон төслүүдэд ажилчдад боломжийн үнээр хүүхэд асрах зэрэг хэд хэдэн нөхцөлийг хангасан байх ёстой. Ийм шаардлага нь төсвийн хөрөнгө оруулалт нь олон нийтэд ашиг тусаа өгөхөд тусалдаг гэж тэр хэлэв.