2026 оны аравдугаар сарын 29-нд УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн хуралдаанаар Засгийн газраас 2026 оны долоодугаар сарын 2-нд өргөн мэдүүлсэн Нийгмийн халамжийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ын төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг эхлүүлэв.
Хуулийн төслийн үзэл баримтлал
Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир хуулийн төслийн үзэл баримтлалын талаар танилцууллаа. Өнөөдрийн байдлаар нийгмийн халамжийн чиглэлийн 6 хуулийн хүрээнд эх, хүүхэд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн, өрх толгойлсон эх, эцэг болон нийгмийн халамжийн дэмжлэг туслалцаа зайлшгүй шаардлагатай иргэдэд Нийгмийн халамжийн сангаас 12 төрлийн хөтөлбөр хэрэгжүүлж буй.
Нийгмийн халамжийн сангаас 2025 онд нийт 2.4 их наяд төгрөг зарцуулсан байна. Нийгмийн халамжид зарцуулсан хөрөнгийн ДНБ-д эзлэх хувь 2025 онд 2.7 байжээ. Монгол Улсын хувьд нийгмийн халамжийн зардал эдийн засгийн хувьд ойролцоо улсуудтай харьцуулахад өндөр байгааг төслийн танилцуулгад дурдав.
Халамжийн тогтолцооны өөрчлөлт
Одоогийн байдлаар, бэлэн мөнгөний хөтөлбөрүүд халамжийн сангийн нийт зардлын 90 гаруй хувийг эзэлж байгаа аж. Улс орнуудын нийгмийн халамжийн тогтолцоонд бэлэн мөнгө олгохоос гадна чадавхжуулах, хөгжүүлэх, дэмжин туслах үйлчилгээ давамгайлдаг. Харин манай улсад хувийн хэвшил, мэргэжлийн төрийн бус байгууллагаар гэрээлэн гүйцэтгүүлж байгаа үйлчилгээнд халамжийн хөрөнгө бага зарцуулагдаж байна.
Хуулийн төсөл батлагдсанаар төсөвт ачаалал үүсгэхгүй, халамжийн зардлын үр ашиг сайжрах аж.
Өөрөөр хэлбэл, Засгийн газраас халамжийг зорилтот бүлэгт чиглүүлэх, өрх, иргэний амьжиргаа, хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, бие даан амьдрах чадавхыг сайжруулах зорилгоор Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг дагалдах 22 хуулийн төслийн боловсруулан өргөн мэдүүлсэн аж.
Санхүүгийн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай анхдагч хуулийн төслийн талаар өмнөх мэдээллээс уншиж болно.
Халамжийг зорилтот болгох нь зөв алхам. Гэхдээ хэн зорилтот бүлэгт багтахыг яаж тодорхойлох вэ?
Ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх зорилготой нь сайшаалтай. Практик дээр хэрэгжүүлэх механизм чухал.
Ядуурлыг бууруулахын тулд зөвхөн халамж биш, боловсрол, мэргэжилтэй холбох хэрэгтэй.
Өмнөх хууль хэт өргөн хүрээтэй байсан гэж бодож байна. Шинэчлэл цаг үеэ олсон шийдвэр.
Эх, хүүхэд, ахмад настанд чиглэсэн дэмжлэг хэвээр үлдэх үү? Энэ асуудал тодорхой биш байна.
Ажил эрхлэлтийг дэмжих нь урт хугацаанд илүү үр дүнтэй. Гэхдээ одоогийн ажилгүйдэл өндөр байгаа үед шилжилт хүндрэлтэй байж магадгүй.
Нийгмийн халамжийн сангийн ачаалал буурах уу? Төсвийн хэмнэлт гарах эсэхийг харах хэрэгтэй.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн дэмжлэг буурахгүй гэдэгт итгэлтэй байна уу?
Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн төслийг УИХ хэлэлцэж эхэлсэн нь чухал алхам. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл хүлээж байна.
Халамжаас хараат байдлыг багасгах нь зөв. Гэхдээ ажил олох боломж хөдөө орон нутагт хязгаартай.
Targeted social welfare can be effective if implemented carefully. Looking forward to seeing the results in Mongolia.
Энэ хууль өрх толгойлсон эх, эцгүүдэд ямар нөлөө үзүүлэх вэ?
Ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх зорилготой нь сайхан. Гэхдээ мэргэжил олгох сургалтыг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй.
Ядуурлын түвшин буурах эсэхийг хэдэн жилийн дараа л харна. Одоогоор хүлээлт өндөр.
Нийгмийн хамгааллын сайдын танилцуулга сонирхолтой байсан. Дэлгэрэнгүй танилцуулга уншихыг хүсч байна.
Халамжийг бууруулах нь зарим хүнд хүндрэл үүсгэж магадгүй. Шилжилтийн үеийн дэмжлэг чухал.
Энэ шинэчлэл нь урт хугацааны тогтвортой байдлыг хангана гэж найдаж байна.
Ажилтай болгох нь халамж өгөхөөс илүү үр дүнтэй. Гэхдээ ажил олгох аж ахуйн нэгжүүдийг хэрхэн дэмжих вэ?
Хөдөө орон нутагт энэ хууль яаж хэрэгжих вэ? Тэнд ажил олох боломж бага.
УИХ-ын хэлэлцүүлэг үр дүнтэй болно гэж найдаж байна. Олон нийтийн санал авсан уу?
Халамжийн тогтолцоог шинэчлэх нь цаг үеэ олсон. Гэхдээ хэрэгжүүлэлт нь хамгийн чухал.
Реформа социальной поддержки должна быть сбалансированной. Важно не оставить уязвимые группы без помощи.
Энэ төсөл батлагдвал ядуурлын түвшин буурах бодит боломж бий юу?