Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад (БНАСАУ) Бундибугёо вирусийн хурдацтай тархалтаас үүдэлтэй Эбола вирусийн халдвар одоог хүртэл дарагдаагүй байгаа бөгөөд олон улсын эрүүл мэндэд ноцтой аюул заналхийлсээр байгааг ДЭМБ-ын Ерөнхий захирал Тедрос Адханом Гебрейюс мягмар гарагт анхаарууллаа.
ДЭМБ-ын тэргүүн Олон улсын эрүүл мэндийн зохицуулалтын онцгой байдлын хорооны хоёрдугаар хурал дээр хэлэхдээ, сүүлийн гурван сарын хугацаанд байдал эрс муудсан гэж мэдэгдэв. Түүний хэлснээр, дэгдэлт урьд өмнө тохиолдсон эбола тахалуудаас илүү хурдацтай тархаж байгаа бөгөөд аль хэдийн түүхэн дэх хоёр дахь том тахал болоод байна.
ДЭМБ-ын мэдээгээр халдвар авсан хүний тоо таван мянгад ойртож, нас барсан хүний тоо 2.3 мянга даваад байна. Өвчин нь БНАСАУ-ын зургаан муж, 55 эрүүл мэндийн бүсийг хамарчээ. Энэхүү дэгдэлт нь нас баралтын тоогоор БНАКУ-д урьд өмнө гарсан бүх эболагийн дэгдэлтээс давсан байна.
“Үнэнийг хэлье: бид тахал хяналтад байх мөчөөс хол байна” гэж Гебрейюс онцлон тэмдэглэв. Түүний хэлснээр, халдварын тархалтыг зэвсэгт мөргөлдөөн, хүн амыг олноор нь нүүлгэн шилжүүлэх нь дөхөм болгож байна.
ДЭМБ олон өвчтөн эрүүл мэндийн байгууллагаас гадуур нас барж, ийм тохиолдолд халдвар авсан бусад хүмүүстэй холбоо тогтоогдоогүй байгаад онцгойлон санаа зовж байна. Энэ нь бид вирусын халдвар дамжих үл мэдэгдэх гинжин хэлхээний тухай ярьж байна.
“Иймэрхүү үхэл бүр нь бидний хараахан нээгээгүй халдвар дамжих замыг хэлнэ. Гинж бүрийг тогтоож, таслах хүртэл тахал үргэлжлэх болно” гэж ДЭМБ-ын Ерөнхий захирал хэлэв.
Өвчний олон улсад тархах эрсдэл үргэлжлэн байгааг тэрээр анхааруулав. Халдвар тус улсад анх нэвтэрсний дараа Уганда вирусын цаашдын тархалтыг зогсоож чадсан. Өнгөрсөн сард халдвар авсан аялагч вирусыг Францад авчирсан. Тедросын хэлснээр, энэ хэрэг үндэсний хил нь зөвхөн өвчний тархалтыг удаашруулж чадна, гэхдээ бүрэн зогсоож чадахгүй гэдгийг харуулсан.
Орон нутгийн иргэдийн сөрөг хариу үйлдэл
Хүмүүнлэгийн ажилтнуудын санаа зовоосон нэмэлт зүйл бол нутгийн зарим хүн амын тархалтын эсрэг арга хэмжээг эсэргүүцэх явдал юм. ДЭМБ-ын төлөөлөгч Тиерно Балде хэлэхдээ бараг өдөр бүр мэргэжилтнүүд орон нутгийн иргэдийн сөрөг хариу үйлдэлтэй тулгардаг.
“Энэ бол маш хэцүү нөхцөл байдал: хүмүүс төрөл төрөгсөд нь өвдөж, үхэж байгааг хардаг” гэж тэр онцлон тэмдэглэв.
БНАКУ-д дэгдэлтийн голомт болох Буниагаас видео холбоосоор ярихдаа Балде тахлын эсрэг тэмцэж буй түргэн тусламжийн машинуудын нэг даваа гарагт халдлагад өртсөн гэж хэлэв. Түүний хэлснээр, энэ үйл явдал ганцаарчилсан тохиолдол биш юм.
Балде хэлэхдээ, нөхцөл байдал хүнд байгаа хэдий ч эмнэлгийн мэргэжилтнүүд болон хүмүүнлэгийн ажилтнууд халдварын тархалтыг таслан зогсоохоор цаг наргүй ажилласаар байна.
“Нөхцөл байдал маш хүнд байгаа ч хүмүүс энд өдөр шөнөгүй ажиллаж, дэгдэлтийг хяналтандаа байлгахыг хичээж байна” гэж тэр хэллээ.
Мотоциклийн таксины жолооч нартай ажиллах
ДЭМБ-ын шинэчилсэн стратегийн гол элементүүдийн нэг нь орон нутгийн иргэдтэй харилцах харилцааг бэхжүүлэх явдал байв. Тус байгууллага нь өвчний тохиолдлыг эрт илрүүлж, хариу арга хэмжээ авах тогтолцоонд оршин суугчдыг татан оролцуулахад анхаарч ажилладаг. Нөлөөлөлд өртсөн бүс нутгийн өдөр тутмын амьдралд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг мотоциклийн таксины жолооч нарын холбоодод онцгой анхаарал хандуулдаг. Тэд ихэвчлэн өвчтэй хүмүүс, нас барагсдын цогцсыг тээвэрлэдэг бөгөөд энэ нь тэднийг хүн амын хамгийн эмзэг бүлгийн нэг болгодог.
Эрсдэлийг бууруулахын тулд гар угаах газар болон ариутгалын бодисыг жолооч нарт аль хэдийн өгсөн. Одоо эрх баригчид болон олон улсын түншүүд тэднийг эпидемиологийн тандалтын системд татан оролцуулахаар төлөвлөж байна, өөрөөр хэлбэл мотоциклийн жолооч нарыг хяналт, хариу арга хэмжээ авах үйлчилгээний туслах болгон хувиргах гэж байна. Хэрэв тэд сэжигтэй шинж тэмдэгтэй хүнийг тээвэрлэж байгаа бол энэ тухай тандалтын үйлчилгээнд нэн даруй мэдээлж, өвчтөнийг үнэлж, шаардлагатай бол тусгаарлах боломжтой.
Ийм ажил сайн дурын үндсэн дээр явагддаг гэдгийг ДЭМБ онцолж байна. Мэргэжилтнүүд нийгмийг бүхэлд нь хамгаалах төдийгүй гэр бүлийнхээ аюулгүй байдлын төлөө хамтран ажиллах шаардлагатайг хүмүүст тайлбарлахыг хичээдэг. Олон улсын шинжээчдийн үзэж байгаагаар хүн амын итгэл, орон нутгийн иргэдийн идэвхтэй оролцоо нь халдварын дэгдэлттэй тэмцэх шийдвэрлэх хүчин зүйлийн нэг болж чадна.