НҮБ-ын Хүний эрхийн дээд комиссар Иранд цаазаар авах ял болон цаазаар авах ялын тоо эрс нэмэгдэж байгаад гүнээ түгшиж байгаагаа илэрхийлжээ. Волкер Туркийн хэлснээр, энэ улсад цаазаар авах ялыг хүн амыг айлган сүрдүүлэх, эсэргүүцэгчдийг дарах зорилгоор ашигладаг. Дээд комиссар Ираны эрх баригчдыг цаазаар авах ялыг түдгэлзүүлж, энэ төрлийн ялыг халах чиглэлд шилжихийг уриалав.
2025 оны сүүлээр Иранд эдийн засгийн хямрал, инфляцийн хурдацтай өсөлтийн эсрэг иргэдийн томоохон эсэргүүцлийн жагсаал эхэлсэн. Эсэргүүцлийн жагсаалыг дарах үеэр олон мянган хүн нас барж, баривчлагджээ. Үүнээс гадна тус улсад интернэт ажиллахгүй хэдэн сар болсон.
Өнгөрсөн сард Иранд суугаа бие даасан олон улсын баримт судлах комисс Ираны эрх баригчдад хандан энэ жил Исфахан хотод болсон эсэргүүцлийн жагсаалд оролцсон арван хүнийг цаазлахыг зогсоохыг уриалж, мөн адил хэрэгт өөр хоёр хүнийг 7-р сарын 19-нд цаазалсан явдлыг эрс буруушаасан юм.
НҮБ-ын Хүний эрхийн албаны мэдээлснээр 2026 оны гуравдугаар сарын 19-нөөс хойш үндэсний аюулгүй байдлын хэргээр наад зах нь 56 хүн цаазлуулсан бөгөөд үүний 27 нь оны эхэнд болсон эсэргүүцлийн жагсаалын хэргээр цаазлагдсан байна. Бусад зуу гаруй хүн ижил төрлийн хэргээр цаазаар авах ял сонсоод байна. Түүнчлэн хар тамхи, мансууруулах бодистой холбоотой гэмт хэрэгт буруутгагдаж буй хүмүүст цаазаар авах ялыг өргөнөөр ашигладаг.
Зарим тохиолдолд эрүү шүүлт тулгаж хэргээ хүлээсэн гэсэн. Турк мөн богино хугацааны хаалттай хуралдааны үр дүнд шударга бус шүүх хурал, цаазаар авах ял оноох зэрэг зохих процессыг ноцтой зөрчиж байгааг онцлон тэмдэглэв.
“Шударга шүүх болон зохих процессын баталгаа байхгүй байгаа нь үнэхээр сэтгэл түгшээж байна” гэж Дээд комиссар хэлээд баривчилснаас хойш хэдхэн долоо хоногийн дараа зарим ялыг хэрэгжүүлсэн гэж мэдэгдэв. Гурван цаг үргэлжилсэн хаалттай хуралдааны дараа 12 шүүгдэгчид цаазаар авах ял оноосон тохиолдол бий.
“Цаазын ял нь хүний амьд явах эрхтэй нийцэхгүй бөгөөд хүний нэр төрийг гутааж байна” гэж Турк хэлэв. “Ийм шийтгэл манай ертөнцөд байхгүй.”