2025 онд зэвсэгт мөргөлдөөний үеэр ойролцоогоор 14 минут тутамд нэг энгийн иргэн нас баржээ. Ийм мэдээллийг НҮБ-ын Хүмүүнлэгийн хэрэг эрхлэх газрын төлөөлөгч Эдем Восорну Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч Том Флетчерийн нэрийн өмнөөс Аюулгүйн зөвлөлийн нээлттэй хуралдаанд хэлсэн үгэндээ хүргэж байна. Лхагва гарагт болох НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн хурлаар мөргөлдөөний үед энгийн иргэдийг хамгаалах асуудлыг голчлон хэлэлцэнэ.
Восорнугийн хэлснээр бид зөвхөн 20 удаагийн зэвсэгт мөргөлдөөний үеэр НҮБ-аас албан ёсоор батлагдсан энгийн иргэд амиа алдсан тохиолдлыг л ярьж байна.
“Ихэнхдээ энгийн иргэд барьцааны хохирогч биш харин халдлагын шууд бай болдог” гэж тэр онцлон тэмдэглэв.
НҮБ-ын төлөөлөгч мөргөлдөөний бүсийн оршин суугчид гэр, зах, сургууль, ажил, зам, дайсагналаас зугтахыг оролдох үедээ амиа алдаж байгааг тэмдэглэв. Энэхүү тэсрэх зэвсэг үргэлжлүүлэн амьдралыг дэмжих систем-цахилгаан сүлжээ, ус хангамжийн байгууламж, эмнэлгүүдийг устгаж байна.
Халдлагад өртсөн эмнэлгүүд
Аюулгүйн зөвлөл мөргөлдөөнд байгаа эрүүл мэндийг хамгаалах тухай Аюулгүйн зөвлөлийн 2286 дугаар тогтоолыг баталснаас хойш 10 жилийн дараа байдал улам дордсоор байна гэж Восорну хэлэв.
2025 онд НҮБ 18 мөргөлдөөний үеэр эрүүл мэндийн байгууллага, ажилтнууд руу 1350 гаруй халдлага үйлдсэн байна. Эмнэлэг, түргэн тусламжийн машинууд цохиулж, эмч нар хүн амины хэрэг, айлган сүрдүүлэх, эрүүгийн хэрэгт татагдах хохирогч болсон.
Өлсгөлөн нь дайны зэвсэг
НҮБ-ын мэдээлснээр, өнгөрсөн жил 14 сая хүн хүнсний дутагдалд орсон байна. way related to conflicts. Олон нийтийг хамарсан өлсгөлөнгийн хоёр тохиолдол албан ёсоор батлагдсан. Шалтгаан нь бүтээгдэхүүний хомсдолд биш, харин дайны арга барилаас болсон гэж OCHA-ийн төлөөлөгч онцолсон.
“Хоол хүнс нь дайны зэвсэг болсон” гэж тэр хэлэв.
Эмэгтэйчүүд, хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл
НҮБ мөн зөрчилдөөнтэй орчинд томоохон хэмжээний бэлгийн хүчирхийллийг баримтжуулсаар байна. 2025 онд 9300 гаруй ийм хэрэг албан ёсоор бүртгэгдсэн бөгөөд хохирогчдын дийлэнх нь эмэгтэйчүүд, охид байсан. Байгууллагын мэдээлснээр хохирогчдын бодит тоо үүнээс хамаагүй өндөр байна.
Восорнугийн хэлснээр хүүхдүүдийг хулгайлж, зэвсэгт бүлэглэлд элсүүлсээр байна. Хүн ам шигүү суурьшсан газруудад тэсрэх бөмбөг хэрэглэсний улмаас олон хүн амь үрэгдэж, шархаддаг.
Түүнчлэн мэдээлэл, харилцаа холбооны технологи, олон нийтийн сүлжээг ашиглан хүүхэд хулгайлах, харлуулах, элсүүлэх зэрэг үйл ажиллагаа явуулдаг.
Сэтгүүлчид, хүмүүнлэгийн ажилтнууд
ЮНЕСКО-гийн мэдээлснээр 2022-2025 оны хооронд дайн, мөргөлдөөнийг сурвалжлах явцад 186 сэтгүүлч амиа алдсан нь 2018-2021 онтой харьцуулахад 67 хувиар өссөн байна.
Хүмүүнлэгийн ажилчдын эсрэг халдлага мөн үргэлжилсээр байна. Өнгөрсөн сард Аюулгүйн зөвлөл энэ сэдвээр өмнөх мэдээлэл хийснээс хойш хүмүүнлэгийн улмаас амиа алдсан тохиолдол нэмэгдсээр байгааг Восорну тэмдэглэв. 2026 онд 144 тусламжийн ажилтан албан үүргээ гүйцэтгэж яваад амь үрэгдэж, шархадсан, хулгайлагдсан, баривчлагдсан байна.
Дрон ба хиймэл оюун ухаан
Шинэ технологиуд дайныг улам их хор хөнөөлтэй болгож байна гэж Восорну анхааруулав. Түүний хэлснээр, хиймэл оюун ухаан, нисгэгчгүй онгоцыг ашиглах нь хүчирхийллийн тохиолдлуудыг ойр ойрхон болгож, ялангуяа хүн ам шигүү суурьшсан газруудад тэдний цар хүрээг нэмэгдүүлж байна. 2020-2024 оны хооронд мөргөлдөөнд нисгэгчгүй онгоц ашиглах нь 4000 хувиар өссөн байна.
“Үр дагавар нь зөвхөн бие махбодь төдийгүй сэтгэл зүйн хувьд – байнгын айдас, тогтворгүй байдлын мэдрэмж” гэж OCHA-ийн төлөөлөгч хэлж, нөхцөл байдал хүүхдүүдэд онцгой хүндээр нөлөөлж байгааг онцлон тэмдэглэв.
“Өөр арга бий”
Восорну “Өөрт болж байгаа зүйл болохгүй байна” гэж хэлсэн.
“Эдгээр чиг хандлага нь сонголтын үр дүн юм” гэж тэрээр онцолж, мөргөлдөөнд оролцогч талууд олон улсын хүмүүнлэгийн хуулийг үл тоомсорлож, ял шийтгэлгүй үлдэх, цэргийн зорилтыг энгийн иргэдийг хамгаалахаас дээгүүр тавих шийдвэр гаргаж байгааг онцлон тэмдэглэв.
“Энэ зөвлөл болон НҮБ-ын гишүүдэд хандаж хэлэх миний захиас энгийн: өөр арга бий” гэж Восорну хэлэв.
Тэрээр НҮБ-ын дүрэм болон олон улсын хүмүүнлэгийн хуулийг хүндэтгэж, хүн ам суурьшсан газарт тэсрэх зэвсэг хэрэглэхгүй байх, зэвсэг нийлүүлэхээ зогсоох, энгийн иргэд, ажилчид, ажилчид, сэтгүүлчдийн эсрэг хамгаалахыг уриалав.
“Зэвсэгт мөргөлдөөний үед энгийн иргэдийг хамгаалах нь буяны ажил биш. Энэ бол хүн төрөлхтөн, соёл иргэншлийн наад захын шаардлага юм. Энэ бол энх тайван, аюулгүй байдлын үндэс юм. Энэ бол НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл болон Дүрэмд гарын үсэг зурсан улс бүрийн үүрэг юм.”