Санхүүгийн орлого огцом буурч байгаатай холбогдуулан Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ) үндсэн хөтөлбөрүүдийг зөв эрэмбэлэх, хадгалахын тулд ажлаа эргэн харахаас аргагүйд хүрч байна. Тодруулбал, ДЭМБ хэд хэдэн хэлтсүүдийг нэгтгэж, төв оффисын ахлах удирдлагын багийг хоёр дахин, захирлуудын тоог бараг хоёр дахин бууруулсан.
ДЭМБ-ын Ерөнхий захирал Тедрос Адханом Гебрейюс лхагва гарагт тус байгууллагын Гүйцэтгэх зөвлөлийн төсвийн хорооны хуралдаан дээр үг хэлэхдээ энэ тухай мэдэгдэв. “Өнгөрсөн 12 сарын хугацаанд бид тэргүүлэх ач холбогдол өгөх, анхаарлаа төвлөрүүлэх зовлонтой боловч зайлшгүй шаардлагатай үйл явцыг туулсан” гэж тэр хэлэв.
Санхүүгийн алдагдлаас болж 2026-2027 оны төсвийг хэд хэдэн удаа тодотгох шаардлагатай болсон. Гебрейюс хэлэхдээ, энэ үйл явц нь хүйсийн тэнцвэрт байдал, бүс нутгийн оролцоог хангасан бөгөөд ДЭМБ-ын дэлхийн баг одоо “өмнөхөөсөө арай залуу” болсон.
Тэрээр шинэчлэлийн үйл явц 2017-2018 онд эхэлсэн бөгөөд тэр үед “ДЭМБ хэд хэдэн донороос хэт хамааралтай болох нь илэрсэн” гэдгийг дурссан. Байгууллага нь одоо байгаа эрсдэлийг арилгахын тулд хэд хэдэн арга хэмжээ авсан.
“Бид санал болгож, 2022 онд Дэлхийн эрүүл мэндийн ассамблей баталсан – үнэлэгдсэн шимтгэлийг үндсэн төсвийн 14 хувьд нь шат дараатайгаар нэмэгдүүлэх төлөвлөгөөг тэр үед ердөө 14 хувьд хүргэсэнгүй.” Нэмж дурдахад донорын баазыг өргөжүүлэх зорилгоор ДЭМБ-ын санг байгуулсан.
Эдгээр арга хэмжээ аваагүй тохиолдолд ДЭМБ 3000 орчим ажилтнаа цомхотгоход хүрсэн гэж тооцоолж байна. Оронд нь 1241 хүн тус байгууллагыг орхисны 1162 ажилтан тэтгэвэрт гарсан болон тэтгэвэрт гарах гэж байна.
Гэсэн хэдий ч санхүүгийн асуудал дуусаагүй байна. Авсан арга хэмжээнүүд нь одоогийн болон ирэх жилүүдийн төсвийн 85 хувийг хангах боломжтой болсон ч үлдсэн 15 хувийг олоход амаргүй гэж тус байгууллагын тэргүүн үзэж байна: 660 сая ам.долларын санхүүжилт яригдаж байна. Үүнтэй холбогдуулан ДЭМБ-ын тэргүүн донор орнуудад шаардлагатай санхүүжилтийг олгохыг уриалав.