НҮБ-ын Йемений асуудал эрхэлсэн тусгай элч Ханс Грундберг мягмар гарагт Аюулгүйн зөвлөлийн гишүүдэд Йемен аюултай уулзвар дээр байгаа бөгөөд бүс нутгийн хурцадмал байдал энх тайвны төлөөх эмзэг ахиц дэвшилд саад учруулж болзошгүйг анхааруулав. Шатахууны үнэ нэмэгдэж, санхүүжилтгүй байгаа энэ үед хүмүүнлэгийн нөхцөл байдал улам ээдрээтэй болж байна.
Грундберг хэлсэн үгэндээ, Йемен одоогоор Ансар Аллахын дайчдын дайралтыг үл харгалзан Ойрхи Дорнод дахь өргөн хүрээний мөргөлдөөнд шууд татагдан орохоос зайлсхийж чадсан ч эрсдэл өндөр хэвээр байна гэж тэмдэглэв. Тусгай элч бүх талуудад хандан АНУ, Ираны хооронд байгуулсан гал зогсоох хэлэлцээрийг хүндэтгэж, Йемений хүчнийг хурцадмал байдалд хүргэж болзошгүй үйлдлээс зайлсхийхийг уриалав.
Арав гаруй жил үргэлжилсэн мөргөлдөөний дараа Йемен улс шинэ цочролыг тэсвэрлэх чадваргүй болсон гэж НҮБ анхааруулж байна. Эдийн засгийн хямрал, улс төрийн хуваагдал, төрийн албаны эвдэрсэн тогтолцооноос болж улс орон суларч байгааг Грундберг дурсав. Сүүлийн жилүүдэд анх удаа засгийн газрын төсвийг баталсан зэрэг зарим эерэг алхмуудыг үл харгалзан жирийн Йеменчүүд үнийн өсөлт, цалин хөлсний саатал, үндсэн үйлчилгээний хомсдолтой тулгарсаар байна.
“Харьцангуй тайван”
Тусгай элч эдийн засгийн нөхцөл байдал энхийн үйл явцтай шууд холбоотой гэдгийг онцоллоо. Талуудын хурцадмал байдлыг намжаах, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх чиглэлээр ажиллаж байгаа ч ахиц дэвшил хэврэг хэвээр байна. 2022 онд эвлэрэл тогтоосноос хойших харьцангуй тайван байдал нь цэргүүдийн шилжилт хөдөлгөөн болон энгийн иргэдийн эсрэг хүчирхийлэл үргэлжилсээр байгаа тухай мэдээллүүдээр амархан эвдэрч болзошгүй.
Грундберг мөн мөргөлдөөнд холбогдуулан баривчлагдсан хүмүүсийг суллах хэлэлцээр үргэлжилж байгааг онцлоод, ийм тохиолдлуудыг “харилцан яриа хэлэлцээ хийх боломжтой хэвээр байгаагийн ховор шинж тэмдэг” гэж нэрлэжээ. Гэвч тэрээр Ансар Аллахын баривчлагдсан НҮБ-ын болон хүмүүнлэгийн олон арван ажилтны хувь заяанд ноцтой санаа зовж буйгаа илэрхийлж, тэднийг нэн даруй чөлөөлөхийг уриалав.
“Ард түмэнд Йемений асуудлыг шийдэх шийдэл хэрэгтэй байна” гэж тэрээр онцолж, зөвхөн улс төрийн оролцоотой үйл явц нь тогтвортой энх тайван байдалд хүргэж чадна гэдгийг онцлон тэмдэглэв.
Хүмүүнлэгийн байдал
Аюулгүйн зөвлөлд танилцуулсан хүмүүнлэгийн зураг түүнээс дутахааргүй түгшүүр төрүүлэв. НҮБ-ын Хүмүүнлэгийн асуудал эрхэлсэн газрын хямралын эсрэг хариу арга хэмжээ хариуцсан захирал Эден Восорну НҮБ-ын хүмүүнлэгийн асуудал эрхэлсэн даргын нэрийн өмнөөс хэлэхдээ, олон жилийн дайны дараа сая сая Йеменчүүд дөнгөж амьд үлдэж байна.
Тус улсын хүн амын бараг тал хувь нь болох 22 сая гаруй хүн хүмүүнлэгийн тусламж авах шаардлагатай байгаа бөгөөд энэ тоо өссөөр байна. 18 сая гаруй хүн хүнсний хомсдолд орж байна. Олон гэр бүл өдөр бүр хоолоо алгасахаас өөр аргагүйд хүрч, эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд хамгийн ихээр зовж байна.
Тав хүртэлх насны 2.2 сая орчим хүүхэд хоол тэжээлийн хурц дутагдалтай амьдарч байгаа бөгөөд нэг сая гаруй жирэмсэн болон хөхүүл эмэгтэйчүүд эрсдэлд ордог. Олон хүний үр дагавар нь эргэлт буцалтгүй эсвэл үхэлд хүргэдэг.
Йемений эмнэлгийн байгууллагуудын бараг тал хувь нь бүрэн ажиллахгүй байгаа бөгөөд сая сая хүн шаардлагатай тусламж үйлчилгээг авч чадахгүй байна. Холер, улаанбурхан, сахуу зэрэг өвчин газар авч байна.
Восорну хүмүүнлэгийн ажилчдын ажилд ноцтой саад бэрхшээл тулгардаг гэдгийг мөн анхааруулав. Хүртээмжийг хязгаарлаж, баривчилж, эд хөрөнгийг хурааж байгаа нь тусламж хүргэхэд хүндрэл учруулж байна. Үүний зэрэгцээ бүс нутгийн тогтворгүй байдлаас шалтгаалсан шатахуун, хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэж байгаа нь байдлыг улам дордуулж байна.
Хэдий хүндрэлтэй байгаа ч хүмүүнлэгийн байгууллагууд ажилласаар байгаа ч санхүүжилт дутмаг байгаа нь гол бэрхшээлүүдийн нэг хэвээр байна. Өнгөрсөн жил хүмүүнлэгийн төлөвлөгөөг гуравны нэгээс бага хугацаанд санхүүжүүлсэн бөгөөд хэрэгцээ болон бэлэн нөөцийн хоорондын зөрүү их байна.
Восорну НҮБ-ын баривчлагдсан ажилтнуудыг суллах, хүмүүнлэгийн тусламжийг аюулгүй, саадгүй хүргэх, санхүүжилтийг яаралтай нэмэгдүүлэх гэсэн гурван үндсэн ажилд анхаарлаа хандуулахыг Аюулгүйн зөвлөлд уриалав.
Хоёр илтгэгч хоёулаа “Энх тайвангүй бол Йемений хямрал улам гүнзгийрэх болно” гэж онцоллоо. Бүс нутгийн хурцадмал байдал үргэлжилж байгаа энэ үед улс төрийн шийдэлд хүрэх боломжийн цонх нээлттэй хэвээр байгаа ч хурдацтай нарийссаар байна.